Velayet, tarafların üzerinde serbestçe anlaşabildiği bir konu değildir. Türk Medeni Kanunu velayeti çocuğun yararı ölçütüne bağlar; bu nedenle taraflarca imzalanan protokol, hakim onaylamadıkça sonuç doğurmaz. Protokol hazırlığında yapılan usul hataları, boşanma davasının kendisini de geciktirir.
Protokolün Hakim Denetiminden Geçen Kısmı
Anlaşmalı boşanmada mali sonuçlar üzerinde tarafların iradesine geniş alan tanınırken, çocuğa ilişkin düzenlemelerde hakim protokolü değiştirmeyi önerebilir. Taraflar bu öneriyi kabul etmezse anlaşmalı boşanma çekişmeli hale gelir. Dolayısıyla velayet, kişisel ilişki ve iştirak nafakası maddeleri baştan çocuğun yararını gerekçelendirecek biçimde yazılmalıdır.
Protokolde Bulunması Gerekenler
- Velayetin kimde olacağı ve bunun somut gerekçesi.
- Kişisel ilişki günlerinin tatiller, dini bayramlar ve okul dönemleri ayrımıyla tarif edilmesi.
- İştirak nafakasının tutarı, ödeme günü, ödeme kanalı ve artış esası.
- Şehir değişikliği, yurt dışına çıkış ve okul seçimi gibi ileride uyuşmazlık yaratacak başlıkların düzenlenmesi.
- Mali konularda karşılıklı feragat beyanlarının tereddüde yer bırakmayacak biçimde yazılması.
Zamanlama Nasıl Kurulur
- Anlaşmalı boşanmada evlilik süresine ilişkin kanuni şartın sağlandığı teyit edilir; şart yoksa dava çekişmeli olarak kurgulanır.
- Duruşmada her iki tarafın bizzat hazır bulunması esastır; vekâletle beyan bu davada geçerli kabul edilmez.
- Karar verildikten sonra gerekçeli kararın tebliğiyle işleyen istinaf süresi geçirilmeden kesinleşme takip edilir.
- Kesinleşen karar nüfusa işlenmeden velayete dayalı işlemlerde sorun yaşanır; kesinleşme şerhi alınmalıdır.
Sonradan Değişen Koşullar
Velayet ve kişisel ilişki hükümleri kesin hüküm gücünü sınırlı biçimde taşır; koşullar esaslı şekilde değiştiğinde yeni bir dava ile değiştirilmesi istenebilir. Ancak bu, tarafların protokolü kendi aralarında yazılı olarak revize etmesiyle olmaz. Fiilen uygulanan farklı bir düzenin ileride aleyhe yorumlanma ihtimali de vardır.
Merci Yönünden En Sık Hata
Velayete ilişkin talebin icra dairesine, kişisel ilişkinin engellenmesi şikâyetinin doğrudan aile mahkemesine ya da nafaka artırım talebinin mevcut dosyaya dilekçeyle sunulmasıyla sonuç alınacağı sanılır. Oysa her talebin kendi usulü vardır: karar hükmünün yerine getirilmemesi ayrı bir yol, hükmün değiştirilmesi ayrı bir davadır. Yanlış yola girmek hem masraf hem zaman kaybettirir.
Buradaki açıklamalar yol gösterici niteliktedir. Çocuğun yaşı, tarafların yaşadığı yer ve mevcut fiili durum tabloyu değiştirebileceğinden, protokolü imzalamadan önce bir hukukçuyla gözden geçirmeniz önerilir.