Boşanma davası ile mal rejiminin tasfiyesi çoğu zaman aynı süreç sanılır. Oysa TMK ve HMK bakımından bunlar ayrı davalardır; talepler, deliller ve karar zamanı birbirinden farklıdır. Bu rehber, katılma alacağı ve değer artış payı taleplerinde delil planını kurmaya odaklanır.
İki Ayrı Dava, Bir Bekletici Mesele
Mal rejimi tasfiyesi talebi ayrı bir dava olarak açılır ve kural olarak boşanma hükmü kesinleşmeden karara bağlanmaz. Boşanma davası devam ederken açılan tasfiye davası reddedilmez; bekletilir. Bu yapı, tarafa hazırlık için zaman kazandırır: boşanma sürerken delil toplamaya başlayan taraf, kesinleşme sonrasında hazır bir dosyayla ilerler.
Hangi Mal, Hangi Kalem?
- Edinilmiş mallar ile kişisel malların ayrımı, tüm hesabın başlangıç noktasıdır.
- Evlilik öncesi edinilen, miras yoluyla gelen veya karşılıksız kazanılan değerler kişisel mal niteliğindedir.
- Kişisel malın satılıp yerine alınan değer, ikame ilişkisi ispatlanabilirse niteliğini korur.
- Bir eşin diğerinin malına katkısı varsa değer artış payı talebi ayrıca kurulur.
- Taraflar sözleşmeyle farklı bir rejim seçmişse, tüm hesap o sözleşmeye göre yapılır.
Delil Toplama Sırası
- Evlenme tarihi ile davanın açıldığı tarih arasındaki dönem net biçimde belirlenir.
- Tapu, araç, banka, sigorta ve şirket kayıtları bu döneme göre istenir.
- Her taşınmazın alım tarihi ve alım bedeline ilişkin ödeme kaydı eşleştirilir.
- Kredi kullanıldıysa, taksitlerin hangi kaynaktan ödendiği belgelenir.
- Ziynet eşyası ve düğün takılarına ilişkin görüntü, tanık ve satın alma kayıtları ayrı bir dosyada tutulur.
Görevli Mahkeme ve Yaygın Merci Hatası
Mal rejiminden kaynaklanan davalar aile mahkemesinde görülür. Alacak talebi olduğu düşünülerek asliye hukuk mahkemesinde açılan dava, görevsizlikle sonuçlanır. Aynı şekilde, tasfiye alacağı için icra takibi başlatılması da alacak henüz bir mahkeme kararıyla belirlenmemişse itirazla karşılaşır ve süreci uzatır.
Talep Nasıl Yazılır?
Tasfiye davalarında talebin başlangıçta belirsiz alacak ya da kısmi dava biçiminde kurulması sık tercih edilir; çünkü mal varlığının gerçek değeri bilirkişi incelemesinden önce bilinemez. Ancak bu tercihin de kendi usul sonuçları vardır. Hesaplama netleştiğinde talebin artırılması aşamasının baştan planlanması, faiz ve harç yönünden kayıp yaşanmasını engeller.
Buradaki açıklamalar genel bilgi vermek içindir. Evlilik tarihi, seçilen mal rejimi ve mal varlığının yapısı sonucu tümüyle değiştirebileceğinden, kendi dosyanız için hukuki destek almanız uygun olacaktır.