Boşanma davası sona erdiğinde dosya kapanmaz; asıl zorluk çoğu zaman hükmün hayata geçirilmesinde başlar. Kararın içindeki her kalem aynı yoldan takip edilmez: para alacakları, velayete bağlı düzenlemeler ve kişisel ilişki kurulması birbirinden farklı mercilere aittir. Bu ayrımın atlanması, elde edilmiş bir hükmün fiilen uygulanamamasına yol açar.
Kalem Kalem Hangi Kapı?
- Nafaka, maddi ve manevi tazminat, yargılama gideri: Para alacağı niteliğindedir ve icra dairesi aracılığıyla ilamlı takibe konu edilir.
- Ödenmeyen nafaka: Takip başlatıldıktan sonra ödememe hâlinde icra ceza mahkemesine başvuru gündeme gelir; bu, tazminat davasından ayrı bir yoldur.
- Çocuk teslimi ve kişisel ilişki kurulması: Bu işlemler icra dairelerinden alınarak Adalet Bakanlığı bünyesindeki adli destek ve mağdur hizmetleri müdürlüklerine bırakılmıştır. Eski uygulamayı esas alan başvurular boşa gider.
- Koşulların değişmesi: Nafakanın artırılması, azaltılması veya velayet düzenlemesinin değiştirilmesi icra yoluyla değil, aile mahkemesinde yeni bir dava ile istenir.
İcra Edilebilirliğin Ön Şartları
- Kararın kesinleşmesi gereken kalemler ile kesinleşmeden takibe konulabilecek kalemler ayrıştırılır.
- Gerekçeli karar ve kesinleşme şerhi temin edilir; şerhsiz ilamla başlatılan takip itiraza açık hâle gelir.
- Hüküm fıkrasındaki kalemler tek tek tabloya alınır: başlangıç tarihi, artış kaydı, ödeme dönemi.
- Nafakada artış oranı hükümde nasıl yazıldıysa aynen hesaba yansıtılır; farklı bir orana göre yapılan hesap itirazla karşılaşır.
- Adres ve tebligat bilgileri güncellenir; tebligat aksaklığı takibin en sık kırılma noktasıdır.
4787 Çerçevesinde Aile Mahkemesinin Rolü
4787 sayılı Kanun ile kurulan aile mahkemeleri, hükmün kendisine ilişkin uyuşmazlıklarda yetkilidir; buna karşılık hükmün paraya çevrilmesi aşamasındaki şikâyet ve itirazlar icra hukuk mahkemesinin alanına girer. Bir dilekçede hem hükmün değiştirilmesini hem de takibe itirazı birlikte ileri sürmek, dosyanın görev yönünden geri dönmesine neden olur.
Uygulamada Sık Yaşanan Tıkanma
Yurt dışında verilen boşanma kararlarının Türkiye'de sonuç doğurabilmesi için ayrıca tanıma ve tenfiz gerekir; bu adım tamamlanmadan başlatılan icra takipleri sonuçsuz kalır. Benzer biçimde, protokole yazılmış ama hüküm fıkrasına geçmemiş taahhütler ilamlı takibe elverişli değildir.
Kapanış
Bu açıklamalar yol haritası niteliğindedir; hükmün lafzı, kesinleşme durumu ve tarafların bulunduğu yer uygulamayı değiştirebilir. Takip başlatılmadan önce hüküm fıkrasının bir hukukçu ile satır satır okunması, sonradan doğacak itirazların önüne geçer.