Boşanma sonrası en çok tartışma yaratan başlık, çocukla kişisel ilişki kurulmasına dair düzenlemenin fiilen uygulanmasıdır. Kararın varlığı tek başına yeterli olmayabilir; uygulamada aksama yaşandığında hangi birime başvurulacağı bilinmediği için haftalar kaybedilir. Bu rehber, TMK ve HMK çerçevesinde protokolün nasıl yazılacağını ve ihlal halinde izlenecek yolu ele alır.
Protokolü Uygulanabilir Yazmak
Kişisel ilişki düzenlemesi ne kadar belirsiz yazılırsa, o kadar çok uyuşmazlık üretir. Uygun görülen zamanlarda gibi ifadeler yerine ölçülebilir bir metin kurulmalıdır. Protokolde yer alması gereken unsurlar:
- hangi haftalarda, hangi gün ve saatler arasında görüşmenin yapılacağı,
- teslim ve iade yerinin açık adresi,
- dini bayramlar, yarıyıl tatili ve yaz dönemi için ayrı düzenleme,
- doğum günü ve özel günlerin nasıl paylaşılacağı,
- çocuğun yaşadığı şehir değişirse ulaşım yükünün kime ait olacağı,
- görüntülü görüşme yapılacaksa sıklığı ve saati.
Küçük yaştaki çocuklar için refakatli görüşme ya da kısa süreli düzenleme öngörülüyorsa, bunun hangi yaşta yeniden değerlendirileceği de yazılmalıdır.
İhlal Halinde Nereye Başvurulur
Uygulamada en kritik bilgi şudur: çocuk teslimi ile çocukla kişisel ilişki kurulmasına dair ilam ve tedbir kararlarının yerine getirilmesi, artık icra dairelerinin değil, adalet bakanlığı bünyesindeki adli destek ve mağdur hizmetleri müdürlüklerinin görev alanındadır. Buna rağmen birçok kişi ilk refleksle icra takibi başlatmaya çalışır; bu, süreci yavaşlatan tipik bir yanlış merciye başvuru örneğidir. Başvuru doğru birime yapıldığında teslim süreci uzman eşliğinde planlanır ve çocuk üzerindeki baskı azaltılır.
Kararın Değiştirilmesi Ayrı Bir Yol
Uygulama sorunu tekrarlıyor ve düzenleme fiilen işlemiyorsa, doğru çözüm her seferinde yeni bir icra girişimi değil, kişisel ilişkinin yeniden düzenlenmesi talebiyle aile mahkemesine başvurmaktır. Çocuğun okul saatleri, sağlık durumu, tarafların adres değişikliği ya da yurt dışına yerleşme gibi gelişmeler bu talebin dayanağını oluşturur. Velayetin değiştirilmesi talebi ise daha ağır bir eşiğe tabidir ve kişisel ilişkinin engellenmesi tek başına otomatik sonuç doğurmaz.
Uygulamayı Kayıt Altına Almak
- Her görüşme günü için buluşmanın gerçekleşip gerçekleşmediği tarihli olarak not edilir.
- Taraflar arasındaki yazışmalar silinmeden saklanır.
- Görüşmenin engellendiği hallerde aynı gün yazılı bildirim yapılır.
- Okul devam kayıtları ve sağlık başvuruları gerektiğinde dosyaya eklenir.
- Tekrar eden aksamalar bir çizelgeye dökülerek yeniden düzenleme talebine dayanak yapılır.
Bu tür dosyalarda çocuğun yararı, tarafların haklılığından önce gelir ve her aile için farklı bir düzen gerektirir. Yazı genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; kendi düzenlemenizin metnini bir hukukçuyla gözden geçirmeniz önerilir.