Boşanma sürecinde veya sonrasında çocukla kişisel ilişki kurulması, tarafların en hızlı sonuç beklediği başlıklardan biridir. Buna karşılık uygulamada zaman kaybının en sık nedeni, talebin niteliğine göre farklı bir makama gitmesi gerektiğinin gözden kaçmasıdır. TMK ve HMK ile 4787 sayılı Kanunun çizdiği çerçevede, geçici tedbir kararı almak ile alınmış bir kararı fiilen uygulatmak birbirinden ayrı süreçlerdir ve ayrı mercilerde yürür.
Karar Almak ile Kararı Uygulatmak Aynı Yol Değildir
Kişisel ilişkinin kapsamını, gün ve saatlerini belirleyen ya da mevcut düzeni değiştiren kararlar aile mahkemesinden istenir. Buna karşılık verilmiş bir kişisel ilişki kararının yerine getirilmemesi hâlinde izlenecek yol farklıdır: çocuk teslimi ve kişisel ilişki kurulmasına dair ilamların yerine getirilmesi görevi, yapılan yasal değişiklikle icra dairelerinden alınarak adalet teşkilatı içindeki adli destek ve mağdur hizmetleri birimlerine bırakılmıştır. Eski alışkanlıkla icra takibi başlatmak, hem masraf hem süre kaybı doğurur.
Geçici Tedbir Talebinde Zamanlama
Geçici tedbir, dava sonuna kadar geçecek sürede çocuğun yararını korumaya yöneliktir; bu nedenle talebin gecikmesi çoğu zaman fiilî durumun yerleşmesine yol açar. Fiilî durum yerleştikçe mahkemenin mevcut düzeni bozmama eğilimi güçlenir. Tedbir talebi dava dilekçesiyle birlikte ileri sürülebileceği gibi, koşullar değiştiğinde yargılama sırasında da yenilenebilir; değişiklik talebinin dayanağı somut ve tarihli olmalıdır.
Dosyayı Kurarken Dikkat Edilecekler
- Talebin türü belirlenir: yeni bir düzenleme mi, mevcut kararın değiştirilmesi mi, uygulanmaması sorunu mu.
- Çocuğun yerleşim yeri ve okul düzeni yetki bakımından not edilir.
- Görüşmelerin gerçekleşip gerçekleşmediğine dair tarihli kayıtlar toplanır.
- Uzman görüşü ve sosyal inceleme raporu ihtiyacı baştan öngörülür.
- Talep, uygulanabilir biçimde yazılır; belirsiz ifadeler infaz aşamasında yeni uyuşmazlık üretir.
Sık Yapılan Yönlendirme Hataları
- Kararın uygulanmaması sorununu doğrudan aile mahkemesine yeni dava olarak taşımak
- Yurt dışına çıkış, pasaport veya okul kaydı gibi talepleri kişisel ilişki talebiyle aynı kaleme sıkıştırmak
- Velayet değişikliği talebini tedbir talebi görünümünde ileri sürmek
- Karşı tarafın adres değişikliğini bildirmeyip tebligatın gecikmesine zemin hazırlamak
Talep Reddedilirse
Reddin sebebi merci yanlışlığı ise doğru birime yönelmek, esasa ilişkin ise gerekçedeki eksik unsuru kapatan yeni delillerle hareket etmek gerekir. Çocuğun üstün yararı ölçütü soyut bir ifade olarak değil, günlük yaşam düzenine dair somut verilerle desteklendiğinde karşılık bulur.
Bu metin genel bilgilendirme amacı taşır; her ailenin koşulları, çocuğun yaşı ve tarafların bulunduğu yer sonucu belirgin biçimde etkiler. Görüşme düzenine ilişkin bir sorunda, dosyanın tümü görülerek yapılacak bireysel değerlendirme önerilir.