Miras bırakanın ölümüyle birlikte mirasçılar arasında kendiliğinden bir ortaklık doğar. Bu ortaklık, taşınmazlarda alışılmış paylı mülkiyetten farklı işler ve paylaşmaya geçilmeden önce tamamlanması gereken bazı adımlar vardır. Sıra atlandığında dosya, esasa hiç girilmeden aylarca bekler.
Terekede Ortaklık Nasıl Bir Ortaklıktır
TMK düzeninde mirasçılar terekeye elbirliğiyle sahip olur. Bu, her mirasçının bağımsız biçimde tasarrufta bulunamaması ve kural olarak birlikte hareket edilmesi anlamına gelir. Paylı mülkiyete geçilmeden doğrudan satış talep edilmesi ya da bir mirasçının kendi payını tek başına devretmeye çalışması, uygulamada en sık karşılaşılan tıkanma sebeplerindendir.
Üç Aylık Süre Neyi Kapsar
Mirasın reddi bakımından kanunda öngörülen süre üç aydır ve bu sürenin başlangıcı mirasçının sıfatını öğrendiği ana bağlıdır. Süre geçtikten sonra ret imkânı kural olarak kapanır; terekenin borca batık olduğu sonradan anlaşılan dosyalarda bu takvimin kaçırılması, mirasçıyı beklemediği bir sorumlulukla karşı karşıya bırakabilir. Bu nedenle paylaşma planı yapılmadan önce terekenin aktif ve pasifinin çıkarılması gerekir.
Paylaşmadan Önce Tamamlanacak İşler
- Mirasçılık belgesi temin edilir ve mirasçı çevresi kesinleştirilir.
- Terekedeki taşınır, taşınmaz ve alacaklar ile borçlar listelenir.
- Gerekiyorsa terekenin tespiti veya defterinin tutulması istenir.
- Elbirliği mülkiyetinin paylı mülkiyete dönüştürülmesi değerlendirilir.
- Anlaşma sağlanamıyorsa paylaşma talebi mahkemeye taşınır.
Hangi Mahkeme, Hangi Talep
Terekeye dahil malların paylaştırılmasına ilişkin talepler sulh hukuk mahkemesinin görev alanındadır ve yargılama HMK usulüne göre yürür. Buna karşılık tenkis, muvazaa iddiasına dayanan tapu iptali ve tescil gibi talepler farklı hukuki temellere dayanır ve aynı dosyada paylaşma talebiyle birlikte ele alınamayabilir. Bu ayrım yapılmadan hazırlanan dilekçe, hem görev hem de talep kalemi bakımından düzeltme gerektirir.
Sık Görülen Usul Hataları
- Mirasçılardan birinin davada taraf olarak gösterilmemesi
- Yurt dışında bulunan mirasçının adres ve tebligat sürecinin planlanmaması
- Reddi mirasa ilişkin sürenin, terekenin durumu öğrenilmeden geçirilmesi
- Taşınmaz üzerindeki şerh ve takyidatların dava açılmadan kontrol edilmemesi
- Farklı hukuki temele dayanan taleplerin tek dilekçede birleştirilmesi
Bu yazı genel bilgilendirme amacı taşır. Mirasçı sayısı, terekenin içeriği ve varsa vasiyetname sürecin akışını değiştirir; adım atmadan önce tereke üzerinden bireysel hukuki değerlendirme yapılması önerilir.