Mirasçılar taşınmazı paylaşmak için harekete geçtiğinde iki ayrı takvim aynı anda işlemeye başlar: paylaşmayı isteme hakkının kendi mantığı ve mirasın reddi için öngörülen üç aylık süre. İkincisi sessizce dolduğunda, paylaşma davası kazanılsa bile tereke borçları mirasçıya kalabilir.
Elbirliği Mülkiyeti Paylaşmayı Zorlaştırır
Miras yoluyla intikal eden mallarda mirasçılar arasında kural olarak elbirliği mülkiyeti doğar. Bu rejimde mirasçılar tek başına tasarrufta bulunamaz. Bu nedenle uygulamada iki yol izlenir: elbirliği mülkiyetinin paylı mülkiyete dönüştürülmesi ya da doğrudan ortaklığın giderilmesi talebi. Hangi yolun seçileceği, terekede taşınmaz dışında hangi değerlerin bulunduğuna ve mirasçılar arasındaki uyuşmazlığın kapsamına göre belirlenir.
Yetki: İki Kural Karşı Karşıya Gelirse
Miras uyuşmazlıklarında TMK, mirasbırakanın son yerleşim yeri mahkemesini kesin yetkili kılar. Buna karşılık taşınmaza ilişkin ortaklığın giderilmesi davaları taşınmazın bulunduğu yerde görülür. Terekenin bütününe ilişkin bir paylaşma talebi mi, yoksa belirli bir taşınmaza ilişkin ortaklığın giderilmesi talebi mi ileri sürüldüğü bu noktada belirleyicidir. Talebin başlığı ile içeriğinin farklı olması, dosyanın yetki itirazıyla karşılaşmasının başlıca nedenidir. Görev bakımından ise ortaklığın giderilmesi talepleri sulh hukuk mahkemesine aittir.
Üç Aylık Ret Süresi Neden Kritik?
Mirasın reddi için tanınan üç aylık süre, yasal mirasçılar bakımından ölümü ve mirasçı olduklarını öğrendikleri tarihten işler. Paylaşma görüşmelerinin sürüyor olması bu süreyi durdurmaz. Terekenin borca batık olma ihtimali varsa, taşınmazın paylaşımına odaklanırken borçlardan sorumluluk doğuran süre kaçırılabilir. Ayrıca terekeye ilişkin bazı fiilî davranışlar, mirasın kabulü sonucunu doğurabileceğinden, ret ihtimali varken tereke mallarına müdahale edilmemelidir.
Dava Öncesi Kontrol Listesi
- Mirasçılık belgesi alınmalı ve tüm mirasçılar taraf olarak gösterilmelidir.
- Tapu kayıtları, banka bakiyeleri ve varsa borç kayıtları birlikte çıkarılmalıdır.
- Ölüm tarihi ile her mirasçının öğrenme tarihi ayrı ayrı not edilmelidir.
- Mirasçılardan biri yurt dışında ise tebligat süresi takvime eklenmelidir.
- Terekeye ilişkin tespit veya koruma tedbiri gerekiyorsa bu talep ayrıca yapılmalıdır.
Paylaşma Biçimini Baştan Konuşmak
Aynen paylaşma mümkün değilse satış yoluyla paylaşma gündeme gelir. Bu ihtimalin baştan değerlendirilmesi, mirasçıların beklentisini gerçekçi kılar ve HMK kapsamındaki delil ile bilirkişi aşamalarının daha verimli yürümesini sağlar.
Bu yazı genel bilgilendirme amacı taşır. Ölüm tarihi, terekenin içeriği ve mirasçıların konumu hem yetkiyi hem süreyi doğrudan etkilediğinden, üç aylık süre dolmadan bir hukukçu ile görüşmeniz önerilir.