Miras bırakanın ölümüyle mirasçılar arasında kendiliğinden bir elbirliği mülkiyeti doğar. Bu ortaklık sona erdirilmeden taşınmaz üzerinde tek başına tasarruf mümkün olmadığından, mirasçılar çoğu kez ortaklığın giderilmesine yönelir. Ancak tereke dosyalarında dikkat edilmesi gereken, davadan önce işleyen ve kaçırıldığında geri dönüşü olmayan kısa sürelerdir.
Üç Aylık Ret Süresi Neden Önce Gelir
TMK, yasal mirasçılar bakımından mirasın reddi için üç aylık bir süre öngörür. Süre, mirasçılığı ve ölümü öğrenme anından; vasiyetname ile atanmış mirasçılar bakımından tasarrufun bildirildiği tarihten işlemeye başlar. Terekenin borca batık olup olmadığı incelenmeden paylaşım hazırlığına girişmek, mirasçının ret hakkını kullanmasını fiilen imkânsız hale getirebilir. Terekeye ilişkin bir tasarrufta bulunmak, zımnen kabul sonucu doğurabileceğinden bu üç aylık pencerede yapılacak işlemler dikkatle seçilmelidir.
Paylaşım Öncesi Tereke Fotoğrafı
- Mirasçılık belgesi alınır ve mirasçı çevresi kesinleştirilir.
- Tapu, banka, araç ve şirket pay kayıtları için tereke tespiti istenir.
- Miras bırakanın borçları, kefaletleri ve devam eden davaları listelenir.
- Sağlığında yapılan devirler, tenkis veya muvazaa tartışması doğurabileceğinden ayrıca not edilir.
- Defter tutulması ya da koruma önlemleri gerekiyorsa sulh hukuk mahkemesinden talep edilir.
Elbirliğinden Paylı Mülkiyete Geçiş Seçeneği
Ortaklığın doğrudan satış yoluyla giderilmesi her zaman en verimli yol değildir. Mirasçılardan biri, elbirliği mülkiyetinin paylı mülkiyete dönüştürülmesini isteyebilir; bu yol taşınmazın elden çıkmasını istemeyen mirasçılar için ara bir çözümdür. Paylı mülkiyete geçildikten sonra dileyen mirasçı kendi payını devredebilir, diğer paydaşların önalım hakkı gündeme gelir. Tarımsal bütünlüğü bozacak nitelikteki taşınmazlar bakımından özel düzenlemelerin ayrıca gözetilmesi gerekir.
Dava Aşamasında Süreyi Koruyan Ayrıntılar
Ortaklığın giderilmesi davasında bütün mirasçıların taraf olması zorunludur. Yurt dışında yaşayan mirasçı varsa tebligat süresi baştan hesaba katılmalı, adres araştırması dava açılmadan tamamlanmalıdır. HMK uyarınca satış memurluğu aşamasında yapılan işlemlere karşı öngörülen kısa süreli şikâyet yolları da takvime işlenmelidir. Satış aşamasına gelindiğinde muhdesat iddiası ilk kez ileri sürülürse, dosya baştan yeni bir yargılama koluna savrulabilir; bu iddia mümkün olduğunca erken dile getirilmelidir.
Buradaki açıklamalar yol gösterici niteliktedir. Tereke yapısı, mirasçı sayısı ve varlıkların dağılımı süreci kökten değiştirebileceğinden, özellikle üç aylık ret süresi dolmadan bir hukukçuya danışılması önerilir.