Miras bırakanın ölümüyle mirasçılar arasında elbirliği mülkiyeti doğar ve terekedeki taşınmazlar üzerinde tek başına tasarruf mümkün olmaz. TMK ve HMK ekseninde bu ortaklığı sona erdirmenin yolu paylaşma talebidir; ancak paylaşmaya girişmeden önce sonuçları geri alınamayan bir başka takvim işler: mirasın reddi için tanınan üç aylık süre.
Neden önce ret süresi düşünülmelidir
Mirasın reddi süresi, yasal mirasçılar bakımından ölümün öğrenilmesinden itibaren işler ve üç aydır. Bu süre içinde terekeye ilişkin bazı tasarruflarda bulunmak, mirası kabul etmiş sayılma sonucunu doğurabilir. Tereke borca batıksa, paylaşma girişimi mirasçının kendi malvarlığını riske atar. Bu nedenle ilk adım paylaşma değil, terekenin aktif ve pasif tablosunu çıkarmaktır.
Elbirliği mülkiyetini paylı mülkiyete çevirmek
Doğrudan satış yoluyla paylaşma istenebileceği gibi, önce elbirliği mülkiyetinin paylı mülkiyete dönüştürülmesi de talep edilebilir. Bu ikinci yol, bazı mirasçıların payını devretmek istediği ya da bankayla ipotek ilişkisi bulunan dosyalarda pratik sonuç verir. Talebin hangi biçimde kurulduğu, yargılamanın uzunluğunu belirleyen ilk tercihtir.
Davada taraf teşkili
- Veraset belgesindeki tüm mirasçıların davaya dahil edilmesi zorunludur
- Ölmüş mirasçı varsa onun mirasçılarının da tespit edilmesi gerekir
- Yurt dışındaki mirasçılar için tebligat süresi baştan planlanmalıdır
- Vasiyet alacaklısı ve lehine tasarruf yapılan kişilerin durumu ayrıca değerlendirilir
Tenkis ve muvazaa iddialarıyla ilişkisi
Miras bırakanın sağlığında yaptığı devirler nedeniyle saklı pay ihlal edilmişse veya devrin gerçekte bağış niteliğinde olduğu ileri sürülüyorsa, bu talepler paylaşma davasından ayrı ve kendi süre rejimine tabidir. Paylaşma davası sonuçlanana kadar bu iddiaları beklemek, süre yönünden geri dönüşü olmayan kayıplara yol açabilir. İki hattın eş zamanlı planlanması gerekir.
Sıralama önerisi
Pratikte işleyen sıralama şudur: terekenin envanteri, borç durumunun tespiti, ret süresine ilişkin kararın verilmesi, veraset belgesinin alınması ve ardından paylaşma talebinin türünün seçilmesi. Bu sıralamanın bozulması, çoğu dosyada geri alınamayan sonuçlar üretir.
Yukarıdaki açıklamalar genel niteliktedir; terekenin yapısı ve mirasçıların durumu izlenecek yolu değiştirir. Özellikle ret süresi işlerken atılacak adımlar için gecikmeden hukuki değerlendirme almanız önerilir.