Mirasçılar arasındaki paylaşım uyuşmazlıklarında en sık yapılan hata, açılacak davanın türünün baştan yanlış belirlenmesidir. Tereke henüz tespit edilmemişken paylaşma talebiyle yola çıkmak ya da tenkis tartışması sürerken satış istemek, süreci hızlandırmak yerine uzatır.
Önce Tereke, Sonra Paylaşım
Sağlıklı bir dosya, mirasçılık belgesi ve tereke envanteri ile başlar. Taşınmazlar, banka hesapları, araçlar, şirket payları ve borçlar ayrı ayrı listelenmeli; murisin ölümünden önceki dönemde yapılan devirler de not edilmelidir. TMK, mirasçılar arasında elbirliği mülkiyeti kurduğundan, bu ortaklık çözülmeden tek tek malvarlığı kalemleri üzerinde serbest tasarruf mümkün olmaz.
Hangi Dava Türü Hangi Duruma Uyar
- Terekenin kapsamı tartışmalıysa öncelik tespit ve koruma tedbirlerindedir.
- Kapsam netse ancak paylaşım yöntemi tartışmalıysa paylaşma talebi gündeme gelir.
- Murisin sağlığında yaptığı devirler mirasçıyı saf dışı bırakmak amacı taşıyorsa muvazaa iddiası ayrı bir dava konusudur.
- Saklı paya tecavüz iddiası varsa tenkis talebi kendi süresi içinde ayrıca değerlendirilmelidir.
İspat Yükünü Kim Taşıyor
Devrin görünürdeki işlemden farklı bir amaçla yapıldığını ileri süren taraf, bu iddiayı ispatla yükümlüdür. Bu nedenle banka hareketleri, tapu işlem dosyaları, murisin sağlık durumuna ilişkin kayıtlar ve tanık beyanları HMK çerçevesinde birlikte değerlendirilecek şekilde derlenmelidir. Dijital yazışmalar da delil değeri taşır; ancak elde ediliş biçimi tartışmaya açıksa dosyaya sunulmadan önce hukuka uygunluk yönü ayrıca ele alınmalıdır.
Aile İçinde Anlaşmak mı, Hüküm Almak mı
Mirasçılar arasında yapılacak yazılı bir paylaşma sözleşmesi, çoğu zaman yıllara yayılan yargılamadan daha az maliyetlidir. Buna karşılık mirasçılardan biri küçük veya kısıtlıysa, ya da katılmayan bir mirasçı varsa, anlaşma yolunun sınırları vardır. Bu durumda mahkeme kararı almak yalnızca tercih değil, zorunluluk hâline gelebilir.
Anlaşma Metninde Gözden Kaçan Kalemler
- Tereke borçlarının hangi mirasçı tarafından üstlenildiği
- Taşınmazdan elde edilen gelirlerin ölüm tarihinden itibaren paylaşımı
- Devir işlemlerinin vergi ve harç yükü
- Bir mirasçının fazla aldığı payı denkleştirme yükümlülüğü
Bu yazı genel bilgilendirme amacı taşır. Terekenin yapısı, mirasçı sayısı ve murisin sağlığındaki işlemler her dosyada farklı sonuç doğurduğundan, karar vermeden önce dosyanızın ayrıntılı incelenmesini öneririz.