Mirasın reddi, terekenin borca batık olduğu dosyalarda mirasçıyı kişisel malvarlığıyla sorumluluktan kurtaran en etkili adımdır. TMK, ret için üç aylık bir süre öngörür ve bu süre hak düşürücü niteliktedir. Aşağıda sürenin nereden başladığı, başvurunun hangi mahkemeye ve nasıl yapılacağı ile sürenin kaçırılması hâlinde kalan seçenekler ele alınmıştır.
Üç Ay Ne Zaman Başlar?
Yasal mirasçılar için süre, mirasbırakanın ölümünü öğrendikleri tarihten işlemeye başlar; mirasçı olduklarını daha sonra öğrendiklerini ispat edenler bakımından ise bu öğrenme tarihi esas alınır. Vasiyetname ile atanmış mirasçılarda süre, tasarrufun kendilerine resmen bildirildiği tarihten itibaren hesaplanır. Ölüm tarihinin değil, öğrenme tarihinin esas alınması, yurt dışında bulunan veya mirasbırakanla bağı kopmuş mirasçılar bakımından belirleyici olur; bu nedenle öğrenmeye ilişkin delillerin baştan toplanması gerekir.
Başvurunun Yapılışı
- Ret beyanı, mirasbırakanın son yerleşim yeri sulh hukuk mahkemesine yöneltilir.
- Beyan sözlü veya yazılı olarak yapılabilir; kayda geçirilmesi esastır.
- Ret kayıtsız ve şartsız olmalıdır; kısmi ya da koşullu ret sonuç doğurmaz.
- Her mirasçı kendi payı yönünden ayrı ayrı ret beyanında bulunmalıdır.
- Ret hâlinde miras bir sonraki derecedeki mirasçılara geçtiğinden, aile içinde eş zamanlı planlama gerekir.
Terekeye Karışmanın Doğurduğu Sonuç
Süre içinde olsa dahi, mirasçının terekeye ilişkin olağan yönetim dışındaki işlemlere girişmesi ret hakkını ortadan kaldırabilir. Banka hesaplarının kullanılması, taşınırların satılması veya alacakların tahsili bu kapsamda değerlendirilebilir. Cenaze giderleri gibi zorunlu ve olağan işlemler ise kural olarak bu sonucu doğurmaz. Bu ayrım her olayda ayrıca değerlendirildiğinden, ret düşünülüyorsa terekeye ilişkin hiçbir tasarrufta bulunmamak en güvenli davranıştır.
Süre Geçmişse Hangi Yollar Kalır?
Üç aylık sürenin kaçırılması her durumda sorumluluk anlamına gelmez. Mirasbırakanın ölüm tarihinde ödemeden aciz hâlde olduğu açıksa veya bu durum resmen tespit edilmişse, miras reddedilmiş sayılır; bu husus alacaklıların açtığı takip ve davalarda savunma olarak ileri sürülebilir ve ayrıca tespiti istenebilir. Ayrıca terekenin resmi defterinin tutulmasının istenmesi, sorumluluğu deftere geçen borçlarla sınırlamak bakımından ayrı bir yol sunar. Alacaklılarla anlaşma yoluna gidilecekse, HMK kapsamında yapılacak sulh metninin hangi borçları kapsadığı açıkça yazılmalıdır.
Bu metin genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Miras dosyalarında üç aylık süre çok kısa sürede tükendiğinden, ölüm haberini aldıktan sonra terekenin durumunu bir hukukçuyla birlikte değerlendirmeniz önem taşır.