Miras bırakanın sağlığında yaptığı kazandırmalar saklı paylı mirasçının hakkını zedeliyorsa gündeme gelen dava tenkis davasıdır. Uygulamada en sık görülen sorun, tenkise ilişkin sürelerin mirasın reddi için öngörülen süreyle karıştırılmasıdır. Aşağıda tenkis talebinde süre yönetimi ve başvuru adımları TMK ve HMK uygulaması içinde ele alınmaktadır.
Saklı Pay İhlali Nasıl Tespit Edilir?
İlk adım terekenin gerçek büyüklüğünü ortaya koymaktır. Bunun için ölüm tarihindeki malvarlığına, miras bırakanın sağlığında yaptığı devirlere ve bunların bedellerine ulaşılması gerekir. Saklı pay hesabı yapılmadan açılan davalarda talep miktarı belirsiz kalır ve yargılama gereksiz yere uzar; bu nedenle veriler toplanmadan dilekçe yazılmamalıdır.
Üç Aylık Ret Süresi ile Tenkis Süresi Aynı Şey Değildir
Mirasın reddi için kanunda öngörülen üç aylık süre, mirasçının tereke borçlarından sorumluluğuna ilişkindir ve tenkis talebiyle ilgisi yoktur. Tenkis davası ise saklı payın zedelendiğinin öğrenilmesinden itibaren işleyen bir yıllık ve her halde on yıllık sürelere tabidir. Bu iki takvimin karıştırılması, mirasçının hem ret hakkını hem tenkis hakkını yanlış zamanlamayla kullanmasına yol açar.
Bilgi ve Belge Toplama Sırası
- Veraset ilamı ile mirasçılık sıfatını netleştirin.
- Tapu müdürlüğünden miras bırakana ait taşınmazların devir geçmişini isteyin.
- Banka hesap hareketleri ve varsa sigorta poliçelerine ilişkin kayıtları toplayın.
- Devirlerde gösterilen bedeller ile emsal değerler arasındaki farkı tablo haline getirin.
- Vasiyetname veya miras sözleşmesi varsa açılma tarihini kaydedin.
Tenkis Talebinin Kapsamını Doğru Kurmak
Tenkis, kazandırmanın tamamının geri alınması değil, saklı payı aşan kısmın düzeltilmesi sonucunu doğurur. Talep dilekçesinde hangi kazandırmaların hangi sırayla tenkise tabi tutulacağı ve hesabın hangi değerler üzerinden yapılacağı belirtilmelidir. Bu netlik sağlanmadığında bilirkişi incelemesi genişler ve yargılama süresi uzar.
Mirasçılar Arasında Anlaşma mı, Dava mı?
- Aile içi paylaşım protokolü hızlıdır, ancak taşınmaz devri içeriyorsa resmi şekil şartı gözetilmelidir.
- Bazı mirasçıların katılmadığı bir anlaşma, elbirliği mülkiyeti nedeniyle uygulanamaz kalabilir.
- Anlaşma görüşmeleri uzarken tenkis süresi işlemeye devam eder; görüşmeye bir bitiş tarihi konulmalıdır.
- Ortaklığın giderilmesi talebi ile tenkis talebinin farklı sonuçlar doğurduğu unutulmamalıdır.
Miras dosyalarında hak kaybı çoğunlukla hukuki argüman zayıflığından değil, takvimin yanlış kurulmasından doğar. Öğrenme tarihinizi ve devir geçmişini belirledikten sonra hukuki değerlendirme almanız önemlidir. Yukarıdaki bilgiler genel niteliktedir.