Vasiyetname bulunan terekelerde uyuşmazlığın seyri, çoğu kez ilk haftalarda alınan kararlarla belirlenir. Hangi talebin ileri sürüleceği kadar, hangi anın süre başlangıcı sayılacağı da tartışmalıdır. Bu rehber TMK ve HMK ekseninde vasiyetnameye yönelik taleplerin zaman ve delil planını ele alır.
Vasiyetnamenin Açılması Anı Neden Kritik?
Vasiyetname sulh hukuk mahkemesince açılıp ilgililere bildirilir. Bu bildirim, hem içeriğin öğrenilmesi hem de sonraki taleplerin zaman ekseni bakımından dönüm noktasıdır. Bu nedenle tebliğ evrakı ve tebliğ tarihini gösteren belge, dosyanın en başında ayrı bir yerde saklanmalıdır. Mirasçılar farklı tarihlerde bilgilendirilmiş olabileceğinden, her mirasçı için ayrı takvim tutulması yerinde olur.
İptal ve Tenkis Taleplerinin Ayrışması
İki talep sık sık birlikte anılsa da dayanakları farklıdır. İptal talebi vasiyetnamenin geçerliliğine yönelirken; tenkis talebi geçerli bir vasiyetnamenin saklı payı zedelemesi haline dayanır. Buna göre:
- İptal için ehliyetsizlik, irade sakatlığı veya şekil eksikliği iddiası ileri sürülür.
- Tenkis için mirasbırakanın tasarruf oranını aşıp aşmadığı hesaplanır.
- Her iki talep birlikte ileri sürülecekse, hangisinin asıl hangisinin kademeli talep olduğu yazılmalıdır.
Ehliyet İddiasında Sağlık Kayıtları
Ehliyetsizlik iddiasının omurgasını, vasiyetnamenin düzenlendiği tarihe yakın dönemdeki tıbbi kayıtlar oluşturur. Hastane dosyası, reçete geçmişi ve varsa nöroloji ya da psikiyatri değerlendirmeleri, tarih ekseninde bir tabloya dökülmelidir. Tanık beyanları bu kayıtlarla desteklendiğinde anlam kazanır; yalnızca gözleme dayalı ifadeler, tıbbi kayıt olmadan sınırlı sonuç doğurur. El yazılı vasiyetnamelerde ayrıca yazı ve imza incelemesi gündeme gelebileceğinden, karşılaştırmaya elverişli belgeler baştan toplanmalıdır.
Mirasçılar Arasında Paylaşım Anlaşması
Terekenin tamamı üzerinde mutabakat sağlanabiliyorsa, mirasçılar arasında yapılacak paylaşım, uzun sürecek bir yargılamaya göre çoğu zaman daha az maliyetlidir. Ancak taşınmaz devri içeren anlaşmaların usulüne uygun biçimde yapılmaması, sonradan yeni uyuşmazlık doğurur. Anlaşma yolu seçilse dahi, süreye tabi taleplerin takvimi durmaz; bu nedenle görüşmeler sürerken süre takibi bırakılmamalıdır.
Bu içerik genel bilgilendirme niteliğindedir. Terekenin yapısı, vasiyetnamenin şekli ve mirasçıların durumu sonuca doğrudan etki eder; bu nedenle talep oluşturulmadan önce dosyanın hukuki değerlendirmeye tabi tutulması önerilir.