Miras bırakanın ölümüyle mirasçılar arasında kendiliğinden bir ortaklık doğar. Bu ortaklığın sona erdirilmesi için açılabilecek birden fazla dava türü bulunur ve dosyanın kaderi çoğu zaman ilk dilekçede yapılan tercihe bağlıdır. Bu rehber, miras ortaklığında dava türü seçimini ve yanlış tercih halinde izlenecek adımları konu alır.
Üç Ayrı Talep, Üç Ayrı Sonuç
- Mirasın paylaştırılması talebi: Terekedeki bütün malvarlığı bir arada değerlendirilir; amaç mirasçılar arasında bütünsel bir paylaşımdır.
- Elbirliği mülkiyetinin paylı mülkiyete çevrilmesi: Ortaklık sona ermez ancak her mirasçı bağımsız pay sahibi olur; kendi payı üzerinde tasarruf imkânı doğar.
- Ortaklığın giderilmesi talebi: Belirli bir taşınmaz veya taşınır bakımından ortaklığın aynen taksim ya da satış yoluyla sona erdirilmesi istenir.
Seçimi Belirleyen Etkenler
Terekede tek bir taşınmaz varsa ve mirasçılar arasında değer konusunda ihtilaf yoksa, doğrudan ortaklığın giderilmesi yolu daha kısa sonuç verir. Buna karşılık banka hesapları, işletme payı, borçlar ve birden fazla taşınmaz bir arada bulunuyorsa, kalemlerin ayrı ayrı davalara bölünmesi hem masrafı hem süreyi artırır. TMK bakımından tereke borçlarının durumu da gözetilmelidir; borçlar tasfiye edilmeden yapılan paylaşım mirasçılar arasında yeni ihtilaf doğurur.
Dosyayı Kurma Sırası
- Mirasçılık belgesi temin edilir ve mirasçıların tamamı, sağ olmayanlar bakımından kendi mirasçıları belirlenir.
- Tapu, banka ve trafik kayıtları üzerinden tereke envanteri çıkarılır.
- Miras bırakanın sağlığında yaptığı devirler varsa, bunların paylaşımı etkileyip etkilemediği ayrıca değerlendirilir.
- Talep, aynen taksim mümkün değilse satış yoluyla paylaştırma istemini de kapsayacak biçimde yazılır.
Yanlış Tür Seçilirse Ne Olur
Talebin niteliği bakımından hatalı kurulan dosyalarda mahkeme, tarafa açıklama yaptırabileceği gibi talebin reddiyle de sonuçlanabilir. Bu ihtimalde kaybedilen yalnızca zaman değil, yargılama gideri ve karşı taraf vekâlet ücretidir. HMK çerçevesinde talep sonucunun açık ve belirli yazılması, bu riski baştan azaltır. Zorunlu dava arkadaşlığı bulunduğundan, mirasçılardan birinin dosyaya dahil edilmemesi de ilerleyen aşamada usul eksikliği doğurur.
Paylaşım Sözleşmesi ile Bitirmek
Mirasçılar yargılama devam ederken de anlaşabilir. Anlaşma metninde hangi malın kime kalacağı, denkleştirme bedeli ve ödeme takvimi açıkça yer almalıdır. Aile içi ilişkilerin korunması bakımından bu yol çoğu dosyada yargılamadan daha elverişli sonuç verir.
Yukarıdaki başlıklar genel çerçeveyi anlatır; terekenizin içeriği ve mirasçı sayısı doğru dava türünü değiştirebileceğinden, dilekçe hazırlanmadan önce dosyanın bir hukukçuyla birlikte değerlendirilmesinde yarar vardır.