Vasiyetname bulunan terekelerde uyuşmazlık genellikle iki farklı hattan yürür: bir yanda vasiyetnamenin geçerliliğine yönelik itirazlar, diğer yanda mirasçıların terekeyi kabul veya ret kararı. Bu iki hattın takvimi birbirine bağlıdır ve yanlış mahkemeye yapılan bir başvuru, üç aylık ret süresini işlemekten alıkoymaz.
Sulh Hukuk ve Asliye Hukuk Ayrımı
Vasiyetnamenin açılması ve okunması, terekeye ilişkin koruma önlemleri, mirasçılık belgesi verilmesi gibi işler sulh hukuk mahkemesinin görev alanındadır. Buna karşılık vasiyetnamenin iptali ve tenkis istemleri çekişmeli davalar olup asliye hukuk mahkemesinde görülür. Bu ayrımın karıştırılması, dosyanın görevsizlikle başka mahkemeye gönderilmesine ve fiilen aylarca gecikmeye yol açar.
Yetki: Mirasbırakanın Son Yerleşim Yeri
Miras hukukundan doğan davalarda yetki kural olarak mirasbırakanın son yerleşim yeri mahkemesine aittir. Taşınmaz mirasçılar arasında paylaşılamamışsa, taşınmazın bulunduğu yer ile son yerleşim yeri farklı olabilir; bu durumda talep türüne göre yetkili yer değişebileceğinden dilekçe öncesi bir yetki analizi yapılmalıdır. Yurt dışında ölüm hâlinde nüfus kayıtları ile fiilî ikamet arasındaki fark ayrıca belgelendirilmelidir.
Üç Aylık Ret Süresi Neden Ayrı Bir Takvimdir?
Türk Medeni Kanunu uyarınca mirasın reddi, yasal mirasçılar için ölümü ve mirasçı olduklarını öğrendikleri tarihten; atanmış mirasçılar için tasarrufun kendilerine bildirildiği tarihten itibaren üç aylık süreye tabidir. Vasiyetnamenin okunma ve tebliğ tarihleri, atanmış mirasçı yönünden bu sürenin başlangıcını etkiler. Süre hak düşürücü niteliktedir; iptal davası açılmış olması tek başına ret süresini durdurmaz. Bu nedenle tereke borca batık görünüyorsa, iptal tartışmasını beklemeden ret kararının ayrıca değerlendirilmesi gerekir.
İptal Davası mı, Mirasçılar Arası Anlaşma mı?
- Vasiyetnamenin şekil şartlarındaki eksiklik somut olarak gösterilebiliyor mu?
- Ehliyetsizlik veya irade sakatlığı iddiası tıbbi kayıtlarla destekleniyor mu?
- Saklı pay ihlali varsa tenkis talebi iptalden daha hızlı sonuç verir mi?
- Tereke içindeki taşınmazlar için paylaşım anlaşması mümkün mü?
- İptal davası açma hakkının bağlı olduğu hak düşürücü süreler dosyada işlemeye başladı mı?
Anlaşmanın Şekli Şartı Gözden Kaçırılmamalı
Mirasçılar arasındaki paylaşım iradesi, taşınmaz söz konusu olduğunda şekle bağlı bir belge gerektirir. Sözlü mutabakat veya mesajlaşma üzerinden kurulan uzlaşmalar sonradan ispat sorunu doğurur ve dava açma süresi kaybedilmişse geri dönüşü olmayan sonuçlar yaratır.
Yukarıdaki çerçeve genel bilgilendirme amacı taşır. Vasiyetnamenin tebliğ tarihi ve terekenin mali durumu sonuçları değiştirebileceğinden, karar vermeden önce dosyanızın belgeleriyle birlikte hukuki görüş alınması önerilir.