Mirasçılar arasındaki uyuşmazlıklarda en sık yapılan hata, sıralamayı atlamaktır. Tereke henüz netleşmemişken doğrudan paylaşım davası açmak, dosyanın yıllarca bilirkişi ve keşif arasında dolaşmasına yol açar. Miras paylaşımında doğru yaklaşım, önce terekenin kapsamını ve mirasçı sıfatlarını netleştirmek, ardından paylaşım yöntemini belirlemektir.
Yetkinin İki Farklı Ölçüsü
Miras hukukuna ilişkin davalarda yetki, kural olarak mirasbırakanın son yerleşim yeri mahkemesine aittir; terekenin tespiti, mirasın reddi ve tenkis gibi talepler bu ölçüye göre yürür. Buna karşılık paylaşım konusu bir taşınmaz olduğunda, taşınmazın bulunduğu yer bakımından ayrı bir kesin yetki kuralı devreye girebilir. Aynı aile dosyasının farklı şehirlerde iki ayrı mahkemede yürümesi bu nedenle olağandışı değildir; hata, bunu baştan planlamamaktır.
Terekenin Netleşmesi İçin Yapılacaklar
- Mirasçılık belgesi alınır ve pay oranları tespit edilir.
- Tapu, banka, araç ve şirket ortaklığı kayıtları taranır.
- Mirasbırakanın borçları ve devam eden takipler listelenir.
- Sağlığında yapılmış devirler tarih sırasına göre çıkarılır.
- Vasiyetname veya miras sözleşmesi varsa açılıp açılmadığı kontrol edilir.
Denkleştirme ve Tenkis: Paylaşımdan Önce Gelen Sorular
Mirasbırakanın sağlığında yaptığı devirler, saklı paylı mirasçıların hakkını etkiliyorsa tenkis; mirasçılara yapılan kazandırmalar söz konusuysa denkleştirme gündeme gelir. Bu talepler süreye bağlı olduğu ve TMK kapsamında ayrı şartlara tabi olduğu için, ortaklığın giderilmesi davası açılmadan önce değerlendirilmelidir. Paylaşım tamamlandıktan sonra bu tartışmaları açmak çok daha zordur.
Aile İçi Anlaşma ile Dava Arasındaki Hesap
Mirasçılar arasında yapılacak bir paylaşım sözleşmesi, dava yoluyla yapılacak satıştan genellikle daha yüksek ekonomik değer üretir; çünkü açık artırma sonucu oluşan bedel piyasa değerinin altında kalabilir. Ancak anlaşma arayışının uzaması iki risk doğurur: terekedeki taşınmazların bir kısmının üçüncü kişilere devredilmesi ve süreye bağlı taleplerin zamanının geçmesi. Ayrıca imzalanacak protokolde hangi malvarlığı kalemlerinin kapsandığı tek tek yazılmalı, sonradan ortaya çıkabilecek kalemler için ayrık hüküm konulmalıdır. Aksi halde "tüm mirasa ilişkin hakların karşılandığı" biçimindeki geniş ifadeler, yeni bulunan bir hesap veya taşınmaz için hak kaybına yol açabilir.
Usul Bakımından Dikkat Edilecekler
Ortaklığın giderilmesi davasında tüm mirasçıların davada yer alması gerekir; eksik taraf dosyanın en sık uzama sebebidir. HMK kapsamında taraf teşkilinin tamamlanması, mirasçılardan birinin vefatı halinde onun mirasçılarının da dahil edilmesini gerektirir. Bu nedenle dosya boyunca mirasçı listesi güncel tutulmalıdır.
Bu metin genel bilgilendirme amacıyla yazılmıştır. Terekenin içeriği, mirasçı sayısı ve sağlığında yapılan işlemler dosyanın seyrini değiştireceğinden, dava sıralamanızı bir hukukçuyla birlikte kurmanız önerilir.