Miras bırakanın sağlığında yaptığı devirler nedeniyle payının azaldığını düşünen mirasçı, çoğu zaman iki ayrı hukuki hedefi aynı anda takip etmek ister: terekedeki ortaklığın sona ermesi ve saklı payına yapılan tecavüzün giderilmesi. Bu iki talep aynı ailevi olaydan doğsa da farklı mahkemelerin, farklı sürelerin ve farklı ispat araçlarının konusudur. Karışıklık, çoğu dosyada esasa girilmeden vakit kaybına yol açar.
İki Talep Aynı Dosyada Görülür mü?
Ortaklığın giderilmesi sulh hukuk mahkemesinin, tenkis ve muvazaaya dayalı tapu iptali talepleri ise asliye hukuk mahkemesinin görev alanındadır. Uygulamada saklı pay iddiası ileri sürüldüğünde, ortaklığın giderilmesi dosyası çoğu kez bu uyuşmazlığın sonucunu bekletici mesele yapar. Bu nedenle sıralamayı baştan kurmak gerekir: önce terekenin kapsamı netleşmeli, sonra paylaşım yürütülmelidir. Miras sebebiyle açılan davalarda yetki bakımından miras bırakanın son yerleşim yeri mahkemesi belirleyicidir.
Terekenin Kapsamını Belgelemek
Saklı pay hesabı, terekenin gerçek büyüklüğünün ortaya konmasıyla mümkündür. Dosyaya girmesi gereken kayıtlar genellikle şunlardır:
- Veraset ilamı ve nüfus kayıt örneği
- Miras bırakan adına kayıtlı taşınmazların tapu kayıtları ve devir tarihleri
- Banka hesap hareketleri ile ölüm tarihine yakın dönemdeki para çıkışları
- Araç, şirket payı ve alacak kayıtları
- Varsa vasiyetname, ölünceye kadar bakma sözleşmesi ya da bağışlama belgeleri
Muvazaa İddiasında Delil Kurgusu
Devrin görünürde satış, gerçekte bağış olduğu iddiası ileri sürülüyorsa, iddiayı taşıyan taraf devir anındaki iradeyi göstermek durumundadır. Burada belirleyici olan tek bir belge değil, olguların birlikte oluşturduğu tablodur: devir tarihindeki gerçek değer ile tapuda gösterilen bedel arasındaki fark, devralanın ödeme gücü, bedelin ödendiğine dair banka kaydının bulunmaması, miras bırakanın devirden sonra taşınmazı kullanmaya devam etmesi. Bu unsurlardan yalnızca birine dayanan iddialar çoğu zaman zayıf kalır.
Süre Baskısını Yönetmek
Tenkis talebi, saklı payın zedelendiğinin öğrenilmesine bağlı bir süreye tabidir ve bu süre kaçırıldığında talep dinlenmez. Öğrenme anının belgeyle sabitlenmesi bu nedenle önemlidir. Mirasın reddi, tereke tespiti ya da terekeye tedbir konulması gibi talepler ise kendi kısa süreleriyle işler; malvarlığının elden çıkma riski varsa tedbir talebi geciktirilmemelidir.
Aile İçi Uyuşmazlıkta Ölçü
Bu dosyalar uzun sürer ve aile bağlarını yıpratır. Terekenin kapsamı belirlendikten sonra mirasçılar arasında paylaşım protokolü yapılması, yargılamanın masraf ve süresine karşı gerçekçi bir seçenektir; ancak protokolün tüm mirasçıların katılımıyla ve usulüne uygun düzenlenmesi şarttır.
Burada anlatılanlar genel çerçeveyi tarif eder; tapu ve banka kayıtlarınız sonucu değiştirebilir. Miras dosyanızda adım atmadan önce belgelerinizi bir hukukçuyla birlikte incelemeniz yerinde olacaktır.