Mirasın reddi, borca batık terekelerde mirasçıyı korumaya yarayan kısa süreli bir imkândır. TMK ve HMK ekseninde işleyen bu süreçte hak kaybının başlıca nedeni, sürenin geç fark edilmesi ya da mirasçının farkında olmadan yaptığı bir usule aykırı işlemdir. Aşağıdaki başlıklar, üç aylık süreyi ve ret usulünü doğru yönetmek için hazırlanmıştır.
Sürenin başlangıcı her mirasçı için aynı değildir
Ret süresi, yasal mirasçılar bakımından mirasbırakanın ölümünü ve mirasçı olduklarını öğrendikleri tarihten; atanmış mirasçılar bakımından ise ölüme bağlı tasarrufun kendilerine bildirildiği tarihten işlemeye başlar. Bu nedenle aile içinde tek bir başlangıç tarihi varsaymak yanıltıcıdır. Önceki derecedeki mirasçıların reddi üzerine mirasçı sıfatı kazananlar için süre, bu durumu öğrendikleri anda başlar; uygulamada en sık gözden kaçan nokta budur.
Gerçek ret ile hükmen ret ayrımı
Süresi içinde sulh hukuk mahkemesine yapılan sözlü ya da yazılı beyanla gerçekleştirilen ret, gerçek reddi ifade eder. Buna karşılık mirasbırakanın ödemeden aczi ölüm tarihinde açıkça belli veya resmen tespit edilmişse, miras kendiliğinden reddedilmiş sayılır. Bu ikinci durumda mirasçı, alacaklıların takibi karşısında terekenin borca batık olduğunun tespiti talebiyle dava açma yoluna gidebilir. İki yol farklı süre ve usul rejimine tabidir; birinin kaçırılması diğerini otomatik olarak devreye sokmaz.
Reddi imkânsız kılan davranışlar
- Tereke mallarını olağan yönetim sınırlarını aşacak biçimde kullanmak veya devretmek
- Mirasbırakana ait alacakları tahsil edip kendi hesabına geçirmek
- Tereke malını gizlemek ya da kendisine mal etmek
- Mirasçı sıfatıyla açılan davalarda kabul anlamına gelen beyanlarda bulunmak
- Süre içinde hiçbir işlem yapmayarak sürenin geçmesine izin vermek
Başvuru sırasında dosyada bulunması gerekenler
- Ölüm belgesi ve güncel mirasçılık durumunu gösteren kayıt
- Mirasçıların tamamının kimlik ve adres bilgileri
- Terekedeki borçlara ilişkin icra takibi, ihtar veya banka yazışmaları
- Varsa vasiyetname ya da ölüme bağlı tasarrufun bildirim tarihi
- Küçük veya kısıtlı mirasçı varsa temsile ilişkin belgeler
Değerlendirme
Üç aylık süre, uzatılabilir bir takvim değil; kural olarak geçmesiyle birlikte sonuç doğuran bir eşiktir. Küçükler ve kısıtlılar bakımından temsil ilişkisi ayrıca değerlendirilmelidir. Bu metin genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; terekenin yapısı ve borç tablosu farklılık gösterdiğinden, karar vermeden önce hukuki görüş almanız yerinde olur.