Mirasın reddi, mirasçının borçlu bir terekeyle karşı karşıya kaldığında elindeki en doğrudan korunma yoludur. Ancak TMK'nın öngördüğü üç aylık süre kısa, başlangıç anı ise sanıldığı kadar açık değildir. Bu rehber, sürenin nereden başladığını ve dilekçenin hangi mercie verileceğini netleştirmek için hazırlandı.
Üç Ay Ne Zaman Başlar?
Süre, çoğu zaman zannedildiği gibi ölüm tarihinden değil, mirasçının mirasçı olduğunu ve mirasın açıldığını öğrendiği tarihten işlemeye başlar. Yasal mirasçılar bakımından ölümün öğrenilmesi kural olarak bu anı belirler; atanmış mirasçılar için tasarrufun bildirildiği tarih esastır. Önceki derecedeki mirasçılar reddettiğinde, sonraki derecedekiler için süre ret bildiriminin kendilerine ulaştığı tarihte başlar. Bu ayrım, ailede zincirleme ret yapılan dosyalarda sık gözden kaçar.
Dilekçe Nereye Verilir?
Ret beyanı, mirasbırakanın son yerleşim yeri sulh hukuk mahkemesine yöneltilir. Uygulamada sık görülen hata, dilekçenin asliye hukuk mahkemesine, noterliğe veya nüfus müdürlüğüne verilmesidir. Başka bir yerde oturan mirasçı, kendi bulunduğu yer sulh hukuk mahkemesi aracılığıyla beyanını iletebilir; bu durumda beyanın kayda giriş tarihi süre bakımından belirleyicidir. Beyan kayıtsız ve şartsız olmalıdır; kısmi ya da koşula bağlı ret sonuç doğurmaz.
Süre Kaçtıysa: Hükmen Ret Yolu
Mirasbırakan ölüm tarihinde ödemeden aciz halindeyse, miras süre şartına bağlı olmaksızın reddedilmiş sayılır. Bu durumda mirasçının açacağı dava, terekenin borca batık olduğunun tespitine yöneliktir ve yine sulh hukuk mahkemesinde görülür. Alacaklının başlattığı icra takibinde ise borca batıklık, takibe karşı ileri sürülecek bir savunma olarak da gündeme gelir. İki yolun karıştırılması, hem harç hem zaman kaybına yol açar.
Reddi Geçersiz Kılan Davranışlar
- Tereke mallarını olağan yönetim ve koruma sınırını aşacak şekilde kullanmak
- Tereke aracını satmak, banka hesabından tahsilat yapmak
- Miras kalan taşınmazı kiraya vermek veya tapuda işlem yaptırmak
- Terekeyi gizlemek ya da kendisine mal etmek
Bu davranışlar mirası kabul iradesi olarak değerlendirilebileceğinden, ret kararı verilmiş olsa dahi hukuki sonuç doğurmama riski taşır.
Üç Aylık Süreyi Yönetmek
- Ölüm belgesi ve mirasçılık belgesi ile öğrenme tarihi kayıt altına alınır.
- Terekedeki borç ve alacaklar için banka, icra ve tapu sorgusu yapılır.
- Sürenin son gününden en az on gün önce dilekçe için tarih belirlenir.
- Alt derecedeki mirasçılara ret bildiriminin ulaşacağı tarih ayrıca izlenir.
Anlatılanlar genel bilgilendirme amacı taşır. Terekenin yapısı, açılan takipler ve mirasçılar arasındaki sıralama değerlendirmeyi değiştirebileceğinden, süre işlemeye devam ederken profesyonel destek almak önemlidir.