Bir yakının vefatının ardından geride kalanların önünde çoğu zaman iki başlık aynı anda durur: terekenin paylaşılması ve borçların akıbeti. Mirasın reddi bu iki başlığı da doğrudan etkilediği için, duygusal olarak en zor dönemde alınması gereken en kısa süreli hukuki tercih olarak öne çıkar.
Redde Karar Vermeden Önce Tereke Fotoğrafı
Reddin isabetli olup olmadığı, terekenin aktif ve pasifinin karşılaştırılmasıyla anlaşılır. Tapu, araç, banka hesapları, ortaklık payları ve alacaklar bir yana; kredi borçları, icra dosyaları, kefaletler ve vergi borçları diğer yana yazılmalıdır. Bu tabloyu çıkarmadan verilen ret kararı, aslında değerli bir terekeden vazgeçmek anlamına gelebilir. Tereddüt varsa terekenin resmî defterinin tutulmasının istenmesi, karar için zaman kazandıran bir yoldur.
Süre Kısa ve Hak Düşürücüdür
Türk Medeni Kanunu, mirasın reddi için yasal mirasçılar bakımından mirasçı olduklarını öğrendikleri andan, atanmış mirasçılar bakımından ise atanmanın bildirildiği andan itibaren işleyen üç aylık bir süre öngörür. Bu süre hak düşürücü niteliktedir; geçirildiğinde miras kayıtsız şartsız kabul edilmiş sayılır. Terekeye karışan, mal kaçıran veya olağan yönetim dışına çıkan mirasçı da ret hakkını kullanamaz hale gelir.
Ret ile Hükmen Ret Arasındaki Fark
- Süresi içinde sulh hukuk mahkemesine yapılan beyanla gerçekleşen ret
- Ölüm anında terekenin borca batık olduğu açıkken kendiliğinden gerçekleşen hükmen ret
- Hükmen redde, alacaklı takip başlattığında açılan borçtan sorumlu olmama davası
- Ret beyanının mahkeme siciline yazılması ve bunun ispat gücü
Ret Kararının Paylaşıma Etkisi
Bir mirasçının reddi, payının yok olması değil, sonraki derecedeki mirasçılara geçmesi sonucunu doğurur. Bu nedenle aile içinde yalnızca bir kişinin ret beyanında bulunması, borcun çocuklara veya diğer yakınlara aktarılmasıyla sonuçlanabilir. Paylaşım aşamasında ise mirasçılık belgesinin güncel hali, muvazaa veya tenkis iddialarıyla birlikte değerlendirilmelidir.
İşlem Sırası
- Ölüm tarihi ve öğrenme tarihi belgeyle sabitlenir.
- Tereke envanteri aktif ve pasif olarak ayrı ayrı çıkarılır.
- Ret düşünülüyorsa aile içinde derece sırası birlikte planlanır.
- Beyan, yetkili sulh hukuk mahkemesine süresi içinde iletilir.
- Paylaşım ve tapu işlemleri için ayrı bir takvim kurulur.
Anlatılanlar genel niteliktedir ve her terekenin yapısı farklıdır. Süre çok kısa işlediğinden, kayıpları önlemek için vakit geçirmeden bir hukukçudan destek almanız uygun olur.