Miras bırakanın ölümüyle birlikte mirasçılar açısından iki ayrı takvim aynı anda işlemeye başlar: terekenin borçlarına karşı korunma takvimi ve terekedeki değerlerin paylaşılması takvimi. Bu iki takvimin farklı mercileri ve farklı usulleri vardır. 4721 sayılı TMK maddi hukuku, 6100 sayılı HMK ise usulü belirler; ikisini birbirine karıştırmak mirasçıyı hem borç altında bırakabilir hem de paylaşımda geciktirebilir.
Önce Koruma, Sonra Paylaşım
Terekenin borca batık olma ihtimali varsa ilk yapılması gereken, mirasın reddine ilişkin beyanın kanunda öngörülen süre içinde ve doğru mercie sunulmasıdır. Bu beyan bir dava değil, mahkemeye yöneltilen bir irade açıklamasıdır ve süresi geçtikten sonra kural olarak geri alınamaz bir sonuç doğurur. Buna karşılık terekedeki malların bölüşülmesine, tenkise ya da muris muvazaasına ilişkin talepler dava niteliğindedir ve ayrı bir hatta yürür. Ret beyanı ile paylaşım talebini aynı dilekçede birleştirmek, her ikisinin de gecikmesine yol açar.
Süreyi Başlatan Anı Doğru Belirlemek
- Yasal mirasçılar bakımından sürenin başlangıcı ile atanmış mirasçılar bakımından başlangıç aynı olmayabilir.
- Mirasçının ölümden ve mirasçılık sıfatından haberdar olduğu tarih belgelenebilir olmalıdır.
- Terekeye ilişkin bir işlem yapılması, ret hakkını etkileyebileceğinden acele hareket edilmemelidir.
- Yurt dışında bulunan mirasçılar için tebligat ve temsil düzeni baştan kurulmalıdır.
Terekenin Fotoğrafını Çekmek
Karar vermeden önce terekenin ne içerdiği bilinmelidir. Tapu, banka, araç ve icra kayıtları ile miras bırakanın son dönemdeki devir işlemleri birlikte incelendiğinde tablo netleşir. Terekenin durumu belirsizse, borçları ve alacakları resmen ortaya koyan yollar değerlendirilmelidir. Bu inceleme yapılmadan verilen ret ya da kabul kararları, sonradan telafisi güç sonuçlar doğurabilir.
Paylaşım Aşamasındaki Tıkanma Noktaları
Mirasçılar arasında anlaşma sağlanamadığında paylaşım yargısal yolla yapılır. Bu aşamada en çok tartışma yaratan başlıklar; miras bırakanın sağlığında yaptığı devirlerin niteliği, terekeden yapılan harcamaların mahsubu ve taşınmazların değerlemesidir. Her mirasçının kendi iddiasını destekleyen belgeyi (banka dekontu, tapu kaydı, harcama belgesi) tarihli biçimde hazırlaması, yargılamanın uzamasını önler.
Kısa Uyarı
Miras süreçlerinde verilen kararların büyük bölümü geri dönüşü olmayan sonuçlar doğurur ve süreler kısadır. Bu metin genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; mirasçılık sıfatı, tereke içeriği ve aile yapısı her dosyada farklı sonuçlar üretir. Beyanda bulunmadan veya dava açmadan önce mutlaka bir hukukçudan görüş alınız.