Saklı payı zedelenen mirasçı için tenkis, kâğıt üzerinde basit görünen ancak fiilen terekenin tamamının rakamsal olarak ortaya konmasını gerektiren bir taleptir. Dosyaların çoğu hukuki gerekçe zayıflığından değil, murisin sağlığında yaptığı kazandırmaların belgelenememesinden zayıflar. TMK ve HMK çerçevesinde bu rehber, tenkis dosyasının delil altyapısına odaklanıyor.
Ölümü İzleyen İlk Aylarda Yapılması Gerekenler
Mirasın reddi için tanınan üç aylık süre, aynı zamanda mirasçının terekeyi tanıması gereken dönemdir. Bu pencerede terekenin borca batık olup olmadığı anlaşılmazsa, tenkis tartışması başlamadan mirasçı beklenmedik bir sorumlulukla karşılaşabilir. Bu nedenle ilk aşamada mirasçılık belgesi, banka bilgileri ve tapu kayıtları eş zamanlı istenmelidir.
Hangi Kazandırmalar Gözden Kaçıyor?
- Görünüşte satış, gerçekte bağış niteliğindeki taşınmaz devirleri.
- Ölümden kısa süre önce yapılan yüksek tutarlı hesap hareketleri ve havaleler.
- Sigorta ve bireysel emeklilik lehtarlığı değişiklikleri.
- Şirket paylarının devri veya sermaye artırımı yoluyla değer kaydırılması.
- Murisin borcunun bir mirasçı tarafından üstlenilmiş gibi gösterilmesi.
Delil Toplamanın Sırası
- Mirasçılık belgesi alınır; mirasçı sıfatı olmadan çoğu kayıt talebi sonuçsuz kalır.
- Tapu müdürlüğünden murisin devir geçmişi çıkarılır, işlem bedelleri not edilir.
- Banka kayıtları için mahkeme aracılığıyla talep planlanır; süre öngörülerek erken hazırlanır.
- Devir tarihlerindeki taşınmaz değerleri ile ödenen bedeller karşılaştırılarak fark tablosu yapılır.
- Vasiyetname veya miras sözleşmesi varsa, açılma tarihi ve içeriği ayrıca kayda alınır.
Denkleştirme ile Tenkisi Karıştırmamak
Altsoya yapılan kazandırmalarda denkleştirme, saklı payı zedeleyen tasarruflarda ise tenkis gündeme gelir. Talebin yanlış nitelendirilmesi, delil listesinin de yanlış kurulmasına yol açar. Bu ayrım dilekçenin başında netleştirilmeli; gerekiyorsa kademeli talep kurgusu tercih edilmelidir.
Zamanaşımı İtirazına Hazırlık
Karşı taraf hemen her dosyada saklı payın zedelendiğinin ne zaman öğrenildiğini tartışmaya açar. Bu nedenle öğrenme anını gösteren belgeler — tapu kaydı talep tarihi, vasiyetnamenin tebliği, banka bilgisinin ulaştığı gün — dosyada ayrı bir başlık altında toplanmalıdır. Öğrenme anının kanıtlanamaması, esasa hiç girilmeden sonuç doğurabilir.
Yukarıdaki değerlendirmeler yol gösterici niteliktedir. Terekenin yapısı, kazandırma biçimleri ve mirasçı sayısı her dosyada farklı hesap gerektirdiğinden, tenkis talebinizi somut belgelerle birlikte bir hukukçuya inceletmeniz uygun olacaktır.