Saklı payı zedelenen mirasçının başvuracağı yol her zaman tek değildir. Aynı olay hakkında tenkis talebiyle de, muvazaa iddiasıyla tapu iptali ve tescil talebiyle de dava açılabilir. Yanlış dava türü seçimi hem zaman hem hak kaybı doğurduğundan, bu rehber TMK ve HMK çerçevesinde tercih anını ve bunu destekleyecek delil altyapısını ele alır.
Tenkis mi, Muvazaa mı
Tenkis, murisin tasarruf edilebilir kısmı aşan kazandırmalarının saklı pay oranında geri alınmasını sağlayan, yenilik doğuran nitelikte bir taleptir. Muvazaa iddiası ise işlemin görünüşte satış, gerçekte bağış olduğu temeline dayanır ve sonucu farklıdır. İkisi arasındaki seçim, murisin gerçek iradesine ilişkin delillerin gücüne göre yapılır; delil zayıfsa, terditli talep kurgusu düşünülmelidir.
Terekeyi Görünür Kılmak
Tenkis hesabı, ölüm anındaki net terekeye ve murisin sağlığında yaptığı kazandırmaların eklenmesine dayanır. Tereke tam çıkarılmadan yapılan talepler, bilirkişi aşamasında dağılır.
- Tapu kayıtları ve murisin taşınmaz devirlerine ilişkin işlem dosyaları
- Banka hesap hareketleri, kiralık kasa ve yatırım hesabı dökümleri
- Şirket pay defterleri, araç ve ticari işletme kayıtları
- Murisin gelir düzeyini gösteren belgeler ile devir bedeli arasındaki farkı ortaya koyan veriler
- Devir tarihindeki değeri gösteren emsal ve rayiç bilgileri
Süre Kaybı Sessizce Gelir
Kanun, saklı payın zedelendiğinin öğrenilmesinden itibaren işleyen kısa bir süre ile mirasın açılmasından itibaren işleyen daha uzun bir süre olmak üzere hak düşürücü süreler öngörür. Öğrenme anının ne zaman gerçekleştiği çoğu dosyada tartışmalıdır; bu nedenle bilgiye ulaşıldığını gösteren tapu sorgu çıktısı, yazışma veya noter ihtarı gibi tarih taşıyan belgeler saklanmalıdır.
Talebin Yazımı ve Hesap
Talep, hangi kazandırmanın ne oranda tenkis edileceğini gösterecek biçimde kurulmalıdır. Belirsiz alacak veya kısmi dava tercihleri, harç ve faiz başlangıcı bakımından farklı sonuçlar doğurur. Değer tespiti gerektiren dosyalarda bilirkişi incelemesinin kapsamı dilekçede açıkça istenmeli; aksi hâlde eksik hesap üzerinden karar riski doğar.
Diğer Mirasçıların Konumu
Davanın kime yöneltileceği, kazandırmanın kimin lehine yapıldığına göre belirlenir. Husumetin yanlış yöneltilmesi, esasa girilmeden ret sonucu doğurabilir; bu yüzden mirasçılık belgesi ve nüfus kayıt örneği dosyanın ilk sırasına konulmalıdır.
Miras dosyaları, aile içi ilişkiler ve tarihlerin ayrıntısıyla şekillenir. Bu metin genel bilgi sunar; hangi yolun sizin dosyanıza uygun olduğunu belirlemek için belgelerinizle birlikte hukuki görüş alınması gerekir.