Saklı payı zedelenen mirasçı için tenkis, kaybedilen değeri geri getirmenin başlıca yoludur. Ne var ki tenkis, mirasçının her zaman kullanabileceği bir hak değildir: hak düşürücü sürelere tabidir ve doğru mercie, doğru hesapla götürülmediğinde sonuç vermez.
Önce Tereke, Sonra Saklı Pay
Tenkis hesabı, murisin ölüm anındaki malvarlığı ile sağlığında yaptığı ve hesaba katılması gereken kazandırmaların birlikte değerlendirilmesiyle yapılır. Türk Medeni Kanunu, altsoy ve eş bakımından saklı pay oranlarını belirler; hesap, terekenin net değeri üzerinden yürütülür. Bu nedenle borçlar, cenaze giderleri ve terekeye dahil edilmesi gereken sağlararası kazandırmalar ayrı kalemler hâlinde listelenmelidir.
Süre: Öğrenme Anı Belirleyicidir
Kanun, tenkis davası için saklı payın zedelendiğinin öğrenilmesinden itibaren işleyen bir yıllık süre ile mirasın açılmasına bağlı daha uzun bir üst süre öngörür. Uygulamada tartışma neredeyse her zaman öğrenme anının ne zaman gerçekleştiği üzerinde yoğunlaşır. Bu nedenle vasiyetnamenin açılıp okunduğu tarihe ilişkin tutanak, tapu kaydının çıkarıldığı tarih ve mirasçılar arasındaki yazışmalar dosyanın en kritik belgeleridir.
Merci ve Yetki Ayrımı
- Mirasçılık belgesi talebi ile terekenin tespiti gibi işler sulh hukuk mahkemesinin görev alanındadır.
- Tenkis, muvazaa ve miras sebebiyle istihkak gibi çekişmeli talepler ise genel görevli mahkemede görülür.
- Miras davalarında yetki bakımından murisin son yerleşim yeri mahkemesi esas alınır ve bu kural kesin niteliktedir.
- Vasiyetnamenin iptali ile tenkis talebi birbirinden farklı hukuki sonuçlar doğurur; ikisi ayrı ayrı değerlendirilmelidir.
Dava Öncesi Kontrol Listesi
- Mirasçılık belgesi güncel mi, tüm mirasçılar doğru gösterilmiş mi?
- Murisin son on yıla ait tapu, banka ve şirket pay hareketleri çıkarıldı mı?
- Kazandırmanın karşılıksız mı yoksa bedel karşılığı mı olduğu belgelendi mi?
- Terditli olarak muvazaa ve tenkis talepleri birlikte kurgulandı mı?
- Değer tespiti için taşınmazların dava tarihindeki durumu fotoğraf ve kayıtla sabitlendi mi?
Bilgilendirme
Tenkis dosyaları hesap ağırlıklıdır; hukuki gerekçe kadar kalem kalem kurulmuş bir tereke tablosu belirleyicidir. Yukarıdaki çerçeve genel niteliktedir ve her tereke kendi içinde farklı kazandırma türleri barındırır. Süre riski nedeniyle, saklı payınızın zedelendiğini düşündüğünüz anda değerlendirme yaptırmanız önem taşır.