Miras bırakanın sağlığında yaptığı kazandırmalar, saklı paylı mirasçıların payını fiilen boşaltmış olabilir. Tenkis, bu durumda paylaşımı yeniden dengelemek için kullanılan araçtır; ancak miras paylaşımı ilerlemişken devreye sokulduğunda hem hesaplama hem de süre bakımından çetrefil hâle gelir. TMK ve HMK hükümlerinin birlikte okunması, talebin doğru zamanda kurulması için gereklidir.
Tenkis Ne Zaman Gündeme Gelir?
Ölüme bağlı tasarruflar veya sağlararası kazandırmalar saklı payı aşıyorsa, aşan kısmın indirilmesi istenir. Burada tartışma çoğu zaman kazandırmanın gerçek niteliği üzerinde yoğunlaşır: Görünürde satış olarak yapılan bir devrin aslında bağış olduğu iddiası ile saklı payın zedelendiği iddiası farklı hukuki temellere dayanır ve ikisi birlikte kademeli biçimde ileri sürülebilir.
İlk Kaybedilen Şey: Süre
Tenkis talebi hak düşürücü sürelere bağlıdır. Saklı payın zedelendiğinin öğrenilmesinden itibaren bir yıllık, her hâlde tasarrufun açılmasından ya da mirasın geçmesinden itibaren on yıllık süre işler. Öğrenme anının ne zaman gerçekleştiği tartışmalı olduğundan, tapu kaydının çıkarıldığı tarih, veraset belgesinin alındığı tarih ve mirasçılar arasındaki yazışmalar dosyada baştan gösterilmelidir. Süre geçtikten sonra tenkis def'i olarak ileri sürülebilecek hâller ayrıca değerlendirilir.
Terekenin Fotoğrafını Çekmek
- Tapu, araç ve banka kayıtlarının ölüm tarihi itibarıyla çıkarılması
- Ölümden önceki devirlerin tarih sırasıyla listelenmesi
- Şirket payları ve alacak-borç kalemlerinin ayrı gösterilmesi
- Miras bırakanın sağlığında yaptığı ödemelerin belgelenmesi
- Terekenin tespiti için sulh hukuk mahkemesinden karar alınması
Paylaşım Davasıyla İlişkisi
Ortaklığın giderilmesi veya paylaşım talebi tek başına ilerlediğinde, tenkis hesabı yapılmadan bir sonuç doğabilir. Bu nedenle iki talep arasındaki öncelik ilişkisi baştan kurulmalı; gerekirse birinin diğeri için bekletici mesele yapılması istenmelidir. Aksi hâlde paylaşım tamamlandıktan sonra yapılan tenkis başvurusu, uygulamada çok daha zor sonuç verir.
Sulh mü, Dava mı?
Mirasçılar arasındaki uyuşmazlıklarda anlaşma yolu, hem terekedeki değer kaybını hem de dava süresini kısaltabilir. Anlaşma metni hazırlanırken hangi kalemlerin kapsandığı ve ileride ortaya çıkabilecek mal varlığının nasıl paylaşılacağı ayrı ayrı yazılmalıdır; eksik kaleme genel ibra ifadesi konulması sonradan tartışma doğurur.
Yukarıdaki açıklamalar yol gösterici niteliktedir; kazandırmanın türü, tarihi ve mirasçıların sayısı hesabı bütünüyle değiştirir. Süre riski yüksek olduğundan, devirleri öğrendiğiniz anda hukuki değerlendirme almanız isabetli olacaktır.