Tenkis dosyalarında davalı tarafın ilk cümlesi çoğu zaman süreye ilişkindir. TMK ve HMK ekseninde yürüyen bu davalarda esasa girilebilmesi, saklı payın zedelendiğinin ne zaman öğrenildiğinin ortaya konulmasına bağlıdır. Bu rehber, süre savunmasına karşı hangi delillerin işe yaradığını ve tereke hesabının nasıl belgelendirileceğini konu alır.
Sürenin Başlangıcı Bir Tespit Sorunudur
Kanun, saklı payın zedelendiğinin öğrenilmesinden itibaren işleyen bir yıllık süre ile tasarrufun türüne göre başlayan on yıllık üst sınır öngörür. Buradaki kritik nokta öğrenme anının hangi belgeyle sabitlendiğidir. Tapu kaydının ne zaman sorgulandığı, veraset ilamının alınma tarihi, vasiyetnamenin açılıp okunmasına ilişkin tutanak ve mirasçılar arasındaki yazışmalar bu tarihi belirleyen unsurlardır. Öğrenmenin çok daha erken gerçekleştiğini savunan taraf ise genellikle aile içi paylaşım görüşmelerine ve o döneme ait mesajlaşmalara dayanır.
Terekeyi Ortaya Koyan Belgeler
- Mirasbırakanın ölüm tarihi itibarıyla tapu, araç ve şirket pay kayıtları
- Banka hesap dökümleri ile ölüm tarihine yakın dönemdeki para hareketleri
- Sağlığında yapılan devirlerin resmî senetleri ve bedel ödemesine ilişkin kayıtlar
- Vasiyetname, miras sözleşmesi ve varsa açılma tutanağı
- Borçları ve cenaze giderlerini gösteren belgeler
Muvazaa ile Tenkis Ayrımını Kurmak
Sağlığında yapılan bir devir, görünürde satış olsa da gerçekte karşılıksız kazandırma niteliği taşıyabilir. Bu durumda hangi hukuki nitelendirmenin seçileceği, sonuçları ve hesap yöntemini değiştirir. Bedelin gerçekten ödenip ödenmediği; devralanın o tarihteki gelir durumu, banka hareketleri ve satış bedelinin rayiçle ilişkisi üzerinden tartışılır. Bu nedenle taraflar kendi mali durumlarına ilişkin belgeleri de dosyaya hazırlamalıdır.
Hesap Ayrıntısı Olmadan Talep Olmaz
Tenkis talebi, saklı payın hangi tutarda zedelendiğini gösteren bir hesaba dayanmalıdır. Kazandırmaların değerinin hangi tarihe göre belirleneceği, denkleştirmeye tabi kalemlerin ayrıştırılması ve tasarrufların sıraya konulması dosyanın teknik çekirdeğini oluşturur. Talep soyut bırakıldığında, bilirkişi incelemesi de eksik veriyle yürütülür.
Son Not
Yukarıdaki bilgiler genel niteliktedir. Mirasbırakanın tasarruflarının yapısı ve mirasçıların konumu hesabı kökten değiştirebileceğinden, dava yoluna gitmeden önce dosyanın uzman bir bakışla değerlendirilmesi yararlı olur.