Vasiyetnameyle ilgili işlerde tek bir mahkeme yoktur. Aynı terekede vasiyetnamenin açılıp okunması başka, iptali başka, mirasın reddi bambaşka bir usule tabidir. Üç aylık ret süresi işlerken bu ayrımı gözden kaçırmak, mirasçıyı istemediği bir borcun içinde bırakabilir.
Aynı Terekede Üç Farklı Dosya
Vasiyetnamenin açılması ve ilgililere okunması, çekişmesiz yargı işi olarak sulh hukuk mahkemesinde yürür. Vasiyetnamenin iptali veya tenkisi ise çekişmeli bir davadır ve asliye hukuk mahkemesinin görev alanına girer. Mirasın reddi beyanı da yine sulh hukuk mahkemesine yapılır. Üç işin süresi, tarafları ve harç rejimi birbirinden bağımsızdır.
Mirasbırakanın Son Yerleşim Yeri Neden Belirleyici
Türk Medeni Kanunu düzeninde tereke işlemlerinde temel bağlama noktası mirasbırakanın son yerleşim yeridir. Mirasçıların yaşadığı il değil, ölenin ölüm anındaki yerleşim yeri esas alınır. Adres kayıt sistemindeki son kayıt ile fiilî durumun ayrıştığı dosyalarda, yerleşim yerini gösteren ek belgeler baştan toplanmalıdır; aksi hâlde yetki itirazı süreci uzatır.
Üç Aylık Ret Süresi Takvimle Birlikte Okunmalı
Mirasın reddinde kanunun öngördüğü üç aylık süre, yasal mirasçılar bakımından ölümü ve mirasçı olduklarını öğrendikleri andan; vasiyetname ile atanan mirasçılar bakımından tasarrufun kendilerine bildirildiği andan itibaren işler. Bu nedenle vasiyetnamenin açılma tarihi, ret süresinin başlangıcını doğrudan etkiler. Terekenin borca batık olup olmadığı henüz belirsizken süre işlemeye devam eder; bu yüzden mal varlığı araştırması ret süresine paralel yürütülmelidir.
Yanlış Kapıya Yapılan Başvurunun Sonucu
- İptal talebini sulh hukuk mahkemesine sunup görevsizlik kararıyla vakit kaybetmek
- Ret beyanını dilekçeyle noterden göndermek ve mahkeme kaydını hiç oluşturmamak
- Yetkisiz yer mahkemesinde açılan dosya nedeniyle ret süresinin dolması
- Vasiyetnamenin açılmasını beklerken iptal davasının hak düşürücü süresini gözden kaçırmak
Sıralamayı Kurmak
Pratikte işleyen sıra şudur: veraset belgesi ve tereke bilgisinin toplanması, vasiyetnamenin açılması dosyasının takibi, ret kararının verilmesi ya da terekenin kabulü, ardından gerekiyorsa iptal veya tenkis davasının açılması. Her adımda bir sonraki adımın süresi takvime işlenmelidir.
Bu metin bilgilendirme amaçlıdır ve somut terekedeki belgelere göre sonuç değişebilir. Süreler kısa olduğundan, ölüm tarihinden hemen sonra dosyanızı bir avukatla değerlendirmeniz yerinde olur.