Miras hukukunda hakkın kendisi tartışmasız olsa bile, sürelerin kaçırılması sonucu değiştirebilir. TMK ve HMK uygulamasında vasiyetname açıldıktan sonra başlayan tebliğ zinciri, mirasçının kaç farklı takvimi aynı anda takip etmesi gerektiğini gösterir. Bu rehber, o takvimleri ayrıştırmaya odaklanır.
Açılma, Okunma ve Tebliğ Zinciri
Vasiyetname sulh hukuk mahkemesine teslim edilir, açılıp okunur ve ilgililere tebliğ edilir. Buradaki kritik nokta, sürelerin çoğunun kişinin vasiyetnameyi "duyduğu" ana değil, usulüne uygun tebliğ anına bağlanmasıdır. Dolayısıyla dosyada saklanması gereken ilk belge, tebliğ mazbatasıdır.
Birbirine Karışan Üç Talep
- Vasiyetnamenin iptali: şekil eksikliği, ehliyetsizlik veya iradenin sakatlanması iddiasına dayanır
- Tenkis: saklı payı zedelenen mirasçının payını tamamlamaya yöneliktir
- Mirasın reddi: terekenin borca batık olduğu değerlendirmesiyle gündeme gelir
Üçü de farklı hukuki sonuç doğurur ve süreleri ayrıdır. Reddi düşünen mirasçının, aynı zamanda tereke işlemlerine karışmaktan kaçınması gerekir; zira bazı fiiller kabul anlamına gelebilir.
Tereke Envanteri Nasıl Çıkarılır
- Tapu, trafik ve ticaret sicil kayıtlarının mirasçılık belgesiyle sorgulanması
- Banka hesapları, kiralık kasa ve yatırım hesaplarının tespiti
- Bilinen borçların ve kefaletlerin listelenmesi
- Murisin ölümünden önceki devir işlemlerinin gözden geçirilmesi
- Gerekiyorsa terekenin resmi defterinin tutulmasının talep edilmesi
Muvazaa ve Denkleştirme Tartışmaları
Murisin sağlığında yaptığı devirler, tenkis veya muris muvazaası iddialarını gündeme getirebilir. Bu iddialar tapu kaydına, devirdeki bedelin gerçekten ödenip ödenmediğine ve tarafların ekonomik durumuna ilişkin somut verilerle desteklenmelidir. Devir tarihi ile ölüm tarihi arasındaki mesafe de değerlendirmede rol oynar.
Takvimi Tek Sayfada Tutmak
Uygulamada en işe yarayan yöntem, tek bir tabloda şu tarihleri toplamaktır: ölüm tarihi, mirasçılık belgesinin alındığı tarih, vasiyetnamenin okunduğu tarih, tebliğ tarihi ve varsa terekeye ilişkin mahkeme kararlarının tarihleri. Ara kontrol noktaları konulduğunda, son güne sıkışan başvuru riski büyük ölçüde ortadan kalkar.
Not
Buradaki bilgiler genel niteliktedir. Terekenin yapısı ve mirasçıların durumu izlenecek yolu değiştirebileceğinden, vasiyetname tebliğ edildiği anda hukuki değerlendirme yapılması yerinde olur.