Miras dosyalarında en çok karşılaşılan hata, kararın acele verilmesi ya da hiç verilmemesidir. TMK ve HMK ekseninde mirasın reddi kısa ve kesin bir süreye bağlıdır; buna karşılık saklı pay ve tenkis tartışmaları çok daha uzun bir zaman dilimine yayılır. İki takvimi birlikte yönetmek, hem borç riskini hem de pay kaybını azaltır.
Ret Süresi Ne Zaman İşlemeye Başlar
Yasal mirasçılar bakımından süre, mirasbırakanın ölümünü ve kendilerinin mirasçı olduklarını öğrendikleri tarihten itibaren işler. Atanmış mirasçılarda ise ölüme bağlı tasarrufun kendilerine bildirildiği tarih esas alınır. Süre üç aydır ve niteliği gereği uzatılmaz; bu nedenle öğrenme tarihini gösteren belge daha ilk günden saklanmalıdır.
Gerçek Ret ile Hükmen Reddin Farkı
Süresi içinde sulh hukuk mahkemesine yapılan beyanla gerçekleşen ret ile terekenin borca batık olduğunun anlaşılması hâlindeki hükmen ret farklı kurumlardır. İkincisinde alacaklıların takibi karşısında mirasın reddedilmiş sayıldığının tespiti istenir. Hangi yolun uygun olduğu, terekenin aktif ve pasifinin karşılaştırılmasıyla belirlenir.
Terekeye Karışmanın Yarattığı Risk
- Mirasçı sıfatıyla tereke mallarını kullanmak, satmak veya alacak tahsil etmek ret hakkını düşürebilir.
- Olağan yönetim işlemleri ile sahiplenme anlamına gelen işlemler ayrıştırılmalıdır.
- Terekenin durumu belirsizse, ret yerine defter tutulması istenmesi değerlendirilebilir.
- Bir mirasçının reddi, payın diğer mirasçılara geçmesi sonucunu doğurabileceğinden aile içinde eşgüdüm gerekir.
Saklı Pay ve Tenkis Tarafındaki Takvim
- Mirasbırakanın sağlığında yaptığı devir ve bağışlar listelendi mi?
- Vasiyetname veya miras sözleşmesi varsa açılma tarihi kayda geçirildi mi?
- Saklı payın zedelendiğinin öğrenildiği tarih belgelenebiliyor mu? Tenkis talebi için kanunda öngörülen süre bu tarihten işlemeye başlar.
- Muvazaa iddiası ile tenkis talebinin farklı sonuçlar doğurduğu göz önünde tutuldu mu?
- Tapu ve banka kayıtları için celp talepleri hazırlandı mı?
İki Takvimi Aynı Tabloda Tutmak
Ret kararı verilirken yalnızca borçlara değil, saklı pay talebinin akıbetine de bakılmalıdır. Mirası reddeden kişinin tereke üzerindeki talep imkânı ortadan kalkacağından, borç ve alacak dengesi hesaplanmadan verilen ret kararı geri alınamaz sonuçlar doğurabilir.
Buradaki açıklamalar genel bilgilendirme niteliğindedir. Terekenin kapsamı ve mirasçılık ilişkileri her dosyada farklı olduğundan, üç aylık süre işlemeye başlamışken vakit kaybetmeden hukuki değerlendirme almanız önemlidir.