Miras uyuşmazlıklarında en çok tartışılan konu, murisin sağlığında yaptığı kazandırmaların saklı paylı mirasçıların hakkını ne ölçüde etkilediğidir. TMK ve HMK ekseninde yürüyen bu davalarda talebin başarısı, terekenin gerçek büyüklüğünün gösterilebilmesine bağlıdır. Aşağıdaki başlıklar, vasiyetname ve devirler bakımından delil eksikliğinin nerede oluştuğuna odaklanır.
Terekeyi Görünür Kılmak
Tenkis hesabı, ölüm anındaki malvarlığına sağlararası kazandırmaların eklenmesiyle yapılır. Bu nedenle dosyanın omurgası, murisin adına kayıtlı olan ve daha önce kayıtlı bulunmuş değerlerin dökümüdür. Tapu, trafik, banka ve şirket pay kayıtlarının geçmişe yönelik olarak istenmesi, kazandırmaların tarihini ve bedelini ortaya çıkarır. Bu araştırma yapılmadan hesaplanan bir talep eksik kalır.
Vasiyetnamenin Geçerliliği ile İçeriği Ayrı Tartışmadır
Bir vasiyetname şekil bakımından geçerli olabilir ama saklı payı aşan tasarruf içerdiği için tenkise tabi tutulabilir. Buna karşılık el yazısı vasiyetnamede tarih veya imza eksikliği gibi bir sorun varsa, tartışma iptal ekseninde yürür. Bu iki yolun karıştırılması, talebin yanlış kurulmasına yol açar. Dilekçede hangi talebin asıl, hangisinin terditli olduğu açıkça belirtilmelidir.
Muvazaalı Devirlerde Aranan Deliller
- Satış olarak gösterilen devirlerde bedelin ödendiğine dair banka kaydı
- Devralanın o tarihteki gelir ve ödeme gücünü gösteren belgeler
- Devir bedeli ile taşınmazın o günkü gerçek değeri arasındaki fark
- Devirden sonra taşınmazı kimin kullandığına ve giderlerini kimin ödediğine ilişkin kayıtlar
- Murisin sağlık durumu tartışmalıysa devir tarihine yakın tıbbi kayıtlar
Ehliyet Tartışmasında Tıbbi Kayıt Zinciri
Murisin tasarruf ehliyetine ilişkin iddialar, yalnızca tanık beyanıyla değil, dönemsel sağlık kayıtlarıyla yürütülür. Reçete geçmişi, hastane yatış kayıtları ve varsa vesayet dosyası, kazandırma tarihindeki durumu değerlendirmeye elverişli tek kaynaktır. Bu kayıtlar mirasçılar tarafından doğrudan alınamayabileceğinden, mahkeme aracılığıyla talep edilmelidir.
Süre ve Talep Sırasının Planlanması
Tenkis talebi, saklı payın zedelendiğinin öğrenilmesine bağlı olarak işleyen süreye tabidir. Ayrıca aynı olguya dayanan iptal, muvazaa ve tenkis talepleri arasındaki sıralama, sonucu doğrudan etkiler. Bu nedenle dava açılmadan önce hangi talebin öncelikli olduğu ve hangisinin yedek olarak ileri sürüleceği belirlenmelidir.
Buradaki açıklamalar geneldir. Terekenin yapısı, kazandırmaların tarihi ve mirasçıların sayısı değiştikçe hesap yöntemi de değişir; bu nedenle talebin somut kayıtlar üzerinden şekillendirilmesi gerekir.