Miras bırakanın geride bir vasiyetname bırakmış olması, paylaşımın kendiliğinden bu belgeye göre yapılacağı anlamına gelmez. 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu, ölüme bağlı tasarruf özgürlüğü ile saklı paylı mirasçıların korunması arasında bir denge kurar. Bu rehber, vasiyetname bulunan terekede paylaşımın nasıl kurgulanacağını ve itiraz için tanınan zamanın nasıl yönetileceğini ele alır.
Vasiyetname Paylaşımı Nasıl Değiştirir?
Vasiyetnameyle belirli bir mal belirli bir kişiye bırakılabilir, mirasçı atanabilir veya yükümlülük öngörülebilir. Ancak tasarruf, saklı paylı mirasçıların paylarını zedeliyorsa bu kişiler tenkis talebinde bulunabilir. Tenkis, vasiyetnameyi tümüyle ortadan kaldırmaz; tasarrufu saklı payları koruyacak ölçüde geri çeker. Bu ayrım önemlidir: iptal ile tenkis farklı sebeplere ve farklı sonuçlara dayanır ve talep dilekçesinde ikisinin ilişkisi doğru kurulmalıdır.
İptal Sebepleri Ayrı Ayrı İncelenir
- Şekil şartlarına aykırılık — el yazılı, resmî veya sözlü vasiyette aranan unsurların eksikliği
- Ehliyetsizlik — tasarruf anında ayırt etme gücünün bulunmaması
- İrade sakatlıkları — aldatma, korkutma veya zorlamanın varlığı
- İçeriğin hukuka veya ahlaka aykırı olması
Açılma, Tebliğ ve Zamanın İşlemesi
Vasiyetname bulunduğunda sulh hukuk mahkemesine teslim edilir ve açılıp okunarak ilgililere bildirilir. İtiraz için tanınan süreler kural olarak bu bildirimle işlemeye başlar. Uygulamadaki en yaygın hata, mirasçının belgeyi öğrendikten sonra aile içi görüşmelerle sonuç almayı beklemesi ve dava süresini geçirmesidir. Bildirimin tebliğ edildiği tarih, terekedeki her mirasçı için ayrı ayrı not edilmelidir. Ayrıca mirasın reddi düşünülüyorsa, reddin de kendi kısa süresi bulunduğu ve bu sürenin iptal davasından bağımsız işlediği gözden kaçırılmamalıdır.
Tereke Dosyasını Kurmak
- Mirasçılık belgesi ve nüfus kayıt örneği alınır.
- Taşınmaz, banka, araç ve şirket payları tek listede toplanır.
- Miras bırakanın sağlığında yaptığı devirler tarihleriyle çıkarılır.
- Borçlar ve terekeye ilişkin giderler ayrı kalemde gösterilir.
- Saklı pay hesabı bu liste üzerinden yapılır.
Anlaşma mı, Dava mı?
Terekenin tümü dava konusu edilmeden, bazı kalemlerde mirasçılar arasında paylaşım sözleşmesiyle sonuç alınması mümkündür. Bu tercih, terekenin yapısına ve mirasçıların sayısına göre değişir. Buradaki bilgiler genel niteliktedir; vasiyetnamenin türü ve tereke kalemleri sonucu doğrudan etkilediğinden, süre işlemeye başlamadan hukuki değerlendirme yapılmasında yarar vardır.