Bir yakının vefatının ardından mirasçıların ilk gündemi çoğu zaman veraset ilamı yani mirasçılık belgesini almaktır. Oysa bu belge alınırken arka planda sessizce işleyen üç aylık ret süresi çoğu dosyada fark edilmez; süre dolduğunda terekenin borçları da mirasçıya geçer. Aşağıdaki kontrol listesi, TMK ve HMK çerçevesinde veraset işlemlerini süre kaybı doğurmayacak biçimde kurmak için hazırlanmıştır.
Belgeyi Almadan Önce Cevaplanması Gereken Sorular
- Tereke aktif mi yoksa borca batık mı? Bilinen banka kredisi, kefalet, çek veya icra dosyası var mı?
- Murisin son yerleşim yeri neresidir? Bu adres hem yetkili mahkemeyi hem tereke işlemlerinin merciini belirler.
- Mirasçılar arasında küçük, kısıtlı veya yurt dışında yaşayan biri var mı?
- Ölümden sonra terekeye ait bir hesaba, kiraya veya araca fiilen dokunulmuş mudur?
Üç Aylık Sürenin Başlangıcı Nerede Kilitlenir
Yasal mirasçılar bakımından ret süresi, kural olarak mirasçı olunduğunun öğrenildiği andan; atanmış mirasçılarda ise atamanın resmen bildirildiği tarihten işlemeye başlar. Uygulamadaki asıl tehlike, bu öğrenme tarihinin dosyada hiç yazılı hale getirilmemesidir. Nüfus kaydındaki ölüm tarihi ile mirasçının fiilen haberdar olduğu tarih farklıysa, bu farkı destekleyen yazışma, tebligat veya seyahat kaydı en baştan ayrı bir klasörde tutulmalıdır.
Dosya Kurulum Sırası
- Ölüm tarihi ve öğrenme tarihi tek satırda, dayanağıyla birlikte kaydedilir.
- Terekenin borç tarafı taranır: icra dosyası sorgusu, banka bildirimleri, kefalet sözleşmeleri.
- Borç tablosu belirsizse ret yerine tereke defteri tutulmasını isteme seçeneği değerlendirilir.
- Mirasçılık belgesi noterden mi mahkemeden mi alınacak, mirasçı çevresine göre kararlaştırılır.
- Ret veya kabul kararı, üç aylık sürenin son gününden değil, yaklaşık on gün öncesinden hedeflenir.
Veraset İlamı Almak Mirası Kabul Etmek Anlamına Gelir mi
Mirasçılık belgesi talebi tek başına mirası benimseme sayılmaz. Buna karşılık ret süresi içinde terekeye ait taşınırı satmak, kira bedellerini tahsil etmek, hesaptan para çekmek gibi davranışlar mirası benimseme olarak değerlendirilebilir ve ret hakkını ortadan kaldırabilir. Bu nedenle süre içinde tereke mal varlığına yönelik her fiilî temas, en azından geçici olarak durdurulmalıdır.
Sürenin Kaçırıldığı Anlaşılırsa
Süre geçmişse ret yolu kapanır; ancak terekenin borca batık olduğu açıksa borç ödemeden aciz durumunun ileri sürülmesi gündeme gelebilir. Ayrıca alacaklılar tarafından açılan takiplerde mirasçının sorumluluğunun sınırlarını tartışmak mümkün olabilir. Bu ikinci hat, ret kadar rahat işlemediği için ilk üç ay her zaman daha değerlidir.
Buradaki açıklamalar genel nitelikte bilgilendirmedir. Mirasçı sayısı, terekenin yapısı ve öğrenme tarihine ilişkin deliller dosyadan dosyaya değiştiğinden, karar vermeden önce dosyanızın kendi verileriyle bir hukukçuya danışmanız yerinde olur.