Miras işlemlerinin neredeyse tamamı mirasçılık belgesiyle başlar. Bu belge mirasçıların kim olduğunu ve paylarını gösterir; ancak kesin hüküm niteliği taşımaz, aksi her zaman ileri sürülebilir. Belgedeki bir eksiklik, sonraki tüm tapu, banka ve paylaşım işlemlerini etkilediğinden, doğru mercie doğru talebi yöneltmek en başta önem taşır. Aşağıda TMK ve HMK çerçevesinde izlenecek adımlar anlatılmaktadır.
Noter mi, sulh hukuk mahkemesi mi
Mirasçılık belgesi kural olarak noterden de talep edilebilir. Ancak nüfus kayıtlarından mirasçılığın açıkça anlaşılamadığı, yabancılık unsuru bulunan, soybağına ilişkin bir tartışmanın olduğu veya vasiyetname ya da miras sözleşmesi gibi ölüme bağlı tasarrufların bulunduğu dosyalarda başvuru sulh hukuk mahkemesine yapılır. Noterin yetkisiz olduğu bir hâlde alınan belge, sonradan iptal riski taşıdığı için yapılan tüm işlemleri tartışmalı hâle getirir.
Belgeye itiraz ve iptal
Mirasçılık belgesindeki pay oranı hatalıysa veya mirasçılardan biri gösterilmemişse, belgenin iptali ve yenisinin verilmesi istenir. Bu talep, belgeyi düzenleten mirasçıya karşı yöneltilir ve dayanağı nüfus kayıtları, evlilik ve soybağı belgeleri ile ölüme bağlı tasarruf metinleridir. Vasiyetnamenin açılması ve okunması ile tenkis talebi ise ayrı prosedürlerdir; bunların mirasçılık belgesi talebiyle aynı dosyada karıştırılması gecikmeye yol açar.
Paylaşıma giden yol
- Terekedeki taşınmaz, banka hesabı, araç ve şirket paylarını tek bir listede toplayın.
- Mirasbırakanın borçlarını ve varsa açık takip dosyalarını tespit edin.
- Reddi miras düşünülüyorsa üç aylık süre içinde sulh hukuk mahkemesine başvurun.
- Anlaşma sağlanabiliyorsa taksim sözleşmesi ile paylaşımı belgeleyin.
- Anlaşma yoksa ortaklığın giderilmesi davasını, taşınmazın bulunduğu yer mahkemesinde açın.
Yetki ve süre tuzakları
- Miras davalarında mirasbırakanın son yerleşim yeri mahkemesinin yetkisinin gözden kaçırılması
- Reddi miras süresinin ölüm tarihi yerine öğrenme tarihinden sayıldığı hâllerin belgelenmemesi
- Muris muvazaası iddiasının tapu kayıt zinciriyle desteklenmemesi
- Tenkis talebinin saklı pay hesabı yapılmadan ileri sürülmesi
- Terekeye dâhil banka hesaplarının bilgi talebi yazısıyla araştırılmaması
Belgelerin toplanma sırası
Mirasçılık belgesi alınmadan önce güncel nüfus kayıt örneği, ölüm belgesi ve varsa yurt dışı kayıtların tercümesi hazırlanmalıdır. Yurt dışında düzenlenmiş belgelerin usulüne uygun onaydan geçmemiş olması, dosyanın uzun süre bekletilmesinin başlıca nedenidir.
Yukarıdaki bilgiler genel niteliktedir. Mirasçı sayısı, terekenin kapsamı ve ölüme bağlı tasarrufların varlığı sonucu önemli ölçüde değiştirebileceğinden, işlemlere başlamadan önce dosyanın miras hukuku yönünden değerlendirilmesi yerinde olur.