Miras işlemlerinde en sık yaşanan gecikme, veraset ilamının alınması aşamasında değil, o belgeyle ne yapılacağının geç kararlaştırılmasında ortaya çıkar. Mirasa ilişkin hakların önemli bir bölümü süreye bağlıdır ve bu süreler mirasçının belgeyi elde etmesini beklemez.
Belgeyi Nereden Almalı
Mirasçılık belgesi kural olarak sulh hukuk mahkemesinden ya da noterden talep edilebilir. Ancak mirasçılar arasında yabancı uyruklu kişiler bulunması, nüfus kayıtlarının uyuşmaması veya mirasçılık sıfatının tartışmalı olması hâlinde noter yolu kapanır ve talep mahkemeye yöneltilir. Bu ayrım baştan yapılmazsa, noterden alınan ret üzerine geçen süre boşa harcanmış olur.
Süre Baskısı Altındaki Haklar
Mirasın reddi, mirasçının ölümü ve mirasçı olduğunu öğrendiği tarihten itibaren üç aylık süreye bağlıdır. Bu süre içinde ret beyanında bulunmayan mirasçı, terekeyi kayıtsız şartsız kabul etmiş sayılır ve borçlardan sorumluluğu doğar. Saklı payın ihlal edildiği hâllerde açılacak tenkis davası ise ihlalin öğrenildiği tarihten itibaren bir yıl, her hâlde vasiyetnamelerde açılma, diğer tasarruflarda mirasın açılması tarihinden itibaren on yıllık süreye tabidir. TMK bu süreleri, mirasın belirsiz kalmasını önlemek için kısa tutmuştur.
Talebe Göre Değişen Merci
- Mirasçılık belgesi: sulh hukuk mahkemesi ya da koşulları varsa noter
- Mirasın reddi beyanı: sulh hukuk mahkemesine yapılır ve tutanağa geçirilir
- Terekenin tespiti ve defter tutulması: sulh hukuk mahkemesinin işidir
- Tenkis, muris muvazaası ve tapu iptali talepleri: asliye hukuk mahkemesinde görülür
- Ortaklığın giderilmesi: taşınmazın bulunduğu yer sulh hukuk mahkemesi
Zamanaşımı Savunmasını Karşılamak
Karşı tarafın zamanaşımı definde bulunması hâlinde, sürenin ne zaman işlemeye başladığı tartışılır. Bu noktada öğrenme tarihinin nasıl ispatlanacağı belirleyicidir. HMK çerçevesinde bu iddianın somut delillerle desteklenmesi gerekir; tapu kayıtları, banka hareketleri ve yazışmalar öğrenme anını gösteren en güçlü belgelerdir. Sürelerin hesabında mirasın açılma tarihi ile öğrenme tarihinin ayrı ayrı not edilmesi yerinde olur.
Adım Sırası
- Ölüm tarihi, mirasçılar ve tereke unsurları listelenir.
- Terekenin borca batık olup olmadığı hızla değerlendirilir.
- Ret süresi içinde karar verilir, gerekiyorsa beyan yapılır.
- Mirasçılık belgesi için doğru merci seçilir.
- Saklı pay ve muvazaa iddiaları için ayrı dava takvimi kurulur.
Uyarı
Miras dosyalarında süreler kısa, sonuçları ise kalıcıdır. Bu yazı genel bilgi verir; terekenin durumunu ve hangi talebi hangi mercie yönelteceğinizi bir hukukçuyla birlikte netleştirmeden beklemeniz, geri alınamayacak hak kayıplarına yol açabilir.