Karşılıksız çek veya ödenmeyen senetle karşılaşan alacaklının önünde birden fazla yol vardır ve bu yollar aynı usul kurallarına tabi değildir. Kambiyo takibi, itirazın iptali davası, menfi tespit ve alacak davası birbirinden farklı dava şartı rejimlerine sahiptir. Bu rehber, hangi adımda arabuluculuğun zorunlu olduğunu ve hangi noktada uzlaşmanın alacaklı lehine olduğunu netleştirir.
Takip Yolu ile Dava Yolu Aynı Rejime Tabi Değildir
Türk Ticaret Kanunu, konusu bir miktar paranın ödenmesi olan alacak ve tazminat talepli ticari davalarda arabuluculuğu dava şartı olarak düzenlemiştir. Bu düzenleme davalar için geçerlidir; icra takibi bir dava değildir. Bu nedenle kambiyo senetlerine mahsus haciz yoluyla takip başlatmak için arabulucuya başvurmak gerekmez. Buna karşılık borçlu takibe itiraz eder ve alacaklı itirazın iptali davası açmak isterse, konusu para alacağı olan ticari dava söz konusu olduğundan arabuluculuk aşaması gündeme gelir.
Sıklıkla Yapılan Dört Hata
- Kambiyo takibinden önce gereksiz yere arabuluculuğa başvurup, senedin ibraz ve protesto takvimini kaçırmak
- İtirazın iptali davasında arabuluculuk son tutanağını dilekçeye eklemeyi unutmak
- Uyuşmazlığın ticari nitelikte olup olmadığını tarafların tacir sıfatına bakmadan varsaymak
- Arabuluculuk anlaşma belgesinde faiz başlangıç tarihini ve vekalet ücretini boş bırakmak
Uzlaşma Masasında Konuşulması Gereken Kalemler
- Asıl alacak, işlemiş faiz ve ticari işlerde uygulanacak faiz türü
- Senedin aslının iadesi ve icra dosyasının akıbeti
- Taksitle ödeme kabul ediliyorsa temerrüt halinde muacceliyet kaydı
- Karşılıksız çek bakımından ceza yargılamasındaki şikayetin durumu
Uzlaşmanın Alacaklıya Somut Faydası
Arabuluculuk anlaşma belgesi, usulüne uygun düzenlendiğinde ilam niteliğinde belge gücüne kavuşabilir. Bu, tahsilat aşamasında ayrı bir dava sürecine gerek kalmadan icra takibine imkan verir. Borçlunun malvarlığı sınırlıysa ve rekabet halinde başka alacaklılar varsa, hızlı ve icra edilebilir bir anlaşma çoğu zaman uzun bir dava sonunda elde edilecek ilamdan daha değerlidir.
Dava Yolunu Tercih Etmeyi Gerektiren Durumlar
Borçlu senedin sahteliğini veya bedelsizliğini ileri sürüyorsa, imza incelemesi ve ticari defter incelemesi gerekeceğinden uzlaşma masasında sonuç almak güçleşir. Aynı şekilde teminat senedi savunması yapılan dosyalarda, senedin hangi sözleşme ilişkisine dayandığının yargılamada ortaya konması alacaklının lehine olabilir.
Bu metin bilgilendirme amacı taşır; senedin türü, tarafların sıfatı ve takip aşaması sonucu tümüyle değiştirebilir. Adım atmadan önce dosyanızı hukuki destekle değerlendirmeniz önerilir.