Anonim ve limited şirketlerde genel kurul, ortaklar arasındaki gerilimin hem kaynağı hem de çözüm zemini olabilir. Bu rehber, 6102 sayılı TTK ve TBK çerçevesinde genel kurul kaynaklı bir uyuşmazlıkta arabuluculuk masasında uzlaşmak ile doğrudan dava açmak arasındaki tercihin nasıl yapılacağını ele alır.
Önce Talebin Hukuki Türünü Ayırın
Genel kurul dosyalarında tek bir talep bulunmaz. Kararın iptali, butlan veya yokluğun tespiti, kâr payı alacağı, özel denetçi atanması ve yönetim organının sorumluluğu birbirinden farklı niteliktedir. Bu ayrım belirleyicidir: TTK'daki dava şartı arabuluculuk kuralı, konusu bir miktar paranın ödenmesi olan alacak ve tazminat talepleri bakımından işler. Kâr payı alacağı veya sorumluluk tazminatı bu kapsama girerken, genel kurul kararının iptali gibi yenilik doğuran talepler için aynı zorunluluk gündeme gelmez.
Karma dilekçelerde dosyanın en baştan ikiye ayrılması gerekir: arabuluculuğa tabi para talepleri ve doğrudan mahkemeye götürülecek iptal talepleri. Hepsini tek başvuruya sıkıştırmak, iptal davasının kendi süresinin arabuluculuk beklenirken tükenmesi riskini doğurur.
Uzlaşma Masasında Şirketin Gerçek Menfaati
Genel kurul uyuşmazlıklarında uzlaşma yalnızca rakam pazarlığı değildir. Uygulamada kalıcı çözüm çoğu zaman pay devri, yönetimde temsil, bilgi alma ve inceleme düzeninin yazılı hale getirilmesi, kâr dağıtım politikasının ileriye dönük belirlenmesi gibi kalemlerin birleşiminden çıkar. Sadece geçmiş dönem alacağına odaklanan bir anlaşma, bir sonraki olağan toplantıda aynı ihtilafın tekrar doğmasına yol açar.
Bu nedenle uzlaşma metni, ödeme takvimi kadar şirketin işleyişine ilişkin taahhütleri de içermelidir. Anlaşmanın icra edilebilirliği ve kimin hangi sıfatla imza attığı ayrıca kontrol edilmelidir; ortak sıfatıyla verilen taahhüt ile şirketi temsilen verilen taahhüt farklı sonuç doğurur.
Dava Yolunu Seçmeyi Gerektiren Durumlar
- Kararın iptali için öngörülen sürenin sonuna yaklaşılmış olması
- Çağrı, gündem veya toplantı yeter sayısında ağır usul sakatlığı bulunması
- Ortaklık defter ve kayıtlarına erişimin fiilen engellenmesi
- Şirket malvarlığının azalma riski taşıması ve tedbir ihtiyacı doğması
- Karşı tarafın müzakereye yetkili temsilci göndermemesi
Karar Vermeden Önce Kısa Kontrol
- Toplantı tutanağı, hazır bulunanlar listesi ve çağrı belgeleri eksiksiz toplandı mı?
- Muhalefet şerhi tutanağa usulüne uygun geçirildi mi?
- Talepler para alacağı ve iptal talebi olarak ayrıştırıldı mı?
- Arabuluculuk süreci başlatılacaksa iptal talebinin takvimi ayrıca korunuyor mu?
- Uzlaşma metni ileriye dönük yönetişim taahhütlerini kapsıyor mu?
Şirket ihtilaflarında doğru yol, ortaklık yapısına ve ihtilafın geçmişine göre değişir. Yukarıdaki çerçeve genel bilgilendirme amacı taşır; kendi dosyanız için ticaret hukuku alanında çalışan bir hukukçuyla değerlendirme yapmanız yerinde olur.