Ticari hayatta haksız rekabet iddiaları çoğunlukla hızlı hareket etmeyi gerektirir; çünkü ihlalin izleri kısa sürede silinir. 6102 sayılı TTK'nın haksız rekabete ilişkin hükümleri, TBK'nın genel sorumluluk düzeni ve sözleşmelere konulan delil kayıtları bir arada değerlendirildiğinde, davanın seyri büyük ölçüde ilk günlerde alınan kararlarla belirlenir. Bu rehber, delil sözleşmesinin sınırlarını ve ispat planını ele alır.
Haksız rekabette ne ispatlanır?
İddia sahibi, rakibin davranışının dürüstlük kuralına aykırı olduğunu, bu davranışın piyasadaki rekabeti etkilediğini ve kendi ticari menfaatlerinde bir sonuç doğurduğunu ortaya koyar. Müşteri çevresinin ele geçirilmesi, çalışan ayartma, sır niteliğindeki bilgilerin kullanılması veya yanıltıcı beyanlarda bulunma gibi hâllerde ispat konusu farklılaşır. Talep edilen tazminat bakımından ayrıca zararın miktarının gösterilmesi gerekir.
Delil sözleşmesinin gücü ve sınırı
Taraflar sözleşmeye, uyuşmazlıkta belirli delillerin esas alınacağına dair kayıtlar koyabilir. Uygulamada bu kayıtlar en çok bayilik, distribütörlük ve gizlilik sözleşmelerinde görülür. Ancak bu tür kayıtların kapsamı sınırsız değildir; kanunun kesin biçimde düzenlediği hususlar ile kamu düzenine ilişkin konular sözleşmeyle değiştirilemez. Sözleşme kaleme alınırken hangi kayıtların (sistem logları, e-posta sunucusu kayıtları, ölçüm raporları) esas alınacağı somut biçimde yazıldığında, ileride tartışma büyük ölçüde daralır.
Ticari defterler ve elektronik kayıtlar
- Usulüne uygun tutulan ticari defterler, sahibi lehine ve aleyhine sonuç doğurabilecek nitelikte olduğundan, dava öncesi kendi kayıtlarınızın da gözden geçirilmesi gerekir.
- E-posta ve mesajlaşma kayıtları, kaynağı ve bütünlüğü gösterilebildiği ölçüde değer taşır; ekran görüntüsü tek başına zayıf kalır.
- Ayartılan çalışanın giriş-çıkış ve dosya indirme kayıtları, iddianın en somut halkasını oluşturabilir.
Sıralama: tespit, tedbir, dava
- İhlal iddiasına konu web sayfası, ilan veya ambalaj, tarih içeren biçimde tespit ettirilir.
- Devam eden ihlallerde ihtiyati tedbir talebi, gecikmeden ve somut zarar tehlikesi gösterilerek sunulur.
- Ticari davalarda öngörülen dava şartı arabuluculuk aşaması planlanır.
- Tazminat talebi hesaba dayandırılır; kaybedilen ciro, iptal edilen siparişler ve müşteri kaybı belgelenir.
Sulh mü, davayı sürdürmek mi?
Rakiple varılacak anlaşma, ihlalin durdurulmasını ve bir tazminatı içerebilir; ancak metnin sonraki ihlalleri de kapsayan bir feragat hâline gelmemesi gerekir. Sürekli ticari ilişki içinde olunan taraflarla yapılan sulhlerde, ihlalin tekrarı hâlinde uygulanacak cezai şart açıkça yazılmalıdır.
Ticari uyuşmazlıklarda sözleşme metni ile fiilî uygulama arasındaki fark sonucu belirleyebilir. Buradaki değerlendirmeler genel niteliktedir; sözleşmenizi ve elinizdeki kayıtları bir avukatla birlikte incelemeniz önerilir.