Ortaklar arasındaki gerginlik çoğu zaman sözlü mutabakatlar üzerine kurulduğu için, iş fiilen bozulduğunda tarafların elinde yalnızca birbirini suçlayan beyanlar kalır. Türk Ticaret Kanunu (TTK, 6102) ve Türk Borçlar Kanunu (TBK) çerçevesinde önceden yapılmış bir delil sözleşmesi, tam da bu belirsizliği azaltmak için düşünülmelidir.
Delil sözleşmesi tam olarak neyi bağlar?
Delil sözleşmesi, tarafların ileride çıkabilecek bir uyuşmazlıkta hangi hususun ne şekilde ispat edileceğini baştan kararlaştırmasıdır. Örneğin ortakların kâr payı hesabına ilişkin tartışmalarda yalnızca bağımsız denetim raporunun esas alınacağı, ya da yönetim kurulu kararlarının belirli bir defter üzerinden ispatlanacağı belirlenebilir. Bu tür bir hüküm, ispat aşamasında hangi belgenin öne çıkacağını tahmin edilebilir kılar.
Ortaklık ilişkisinde tipik çatışma noktaları
- Rekabet yasağına aykırı davranışın hangi kayıtla kanıtlanacağı
- Şirket parasının kişisel harcamaya dönüştüğü iddiasında banka hareketlerinin ağırlığı
- Genel kurul çağrısının usulüne uygun yapılıp yapılmadığı
- Ortağın bilgi ve inceleme hakkının hangi belgelerle karşılandığı
Sözleşme yazılırken gözden kaçan ayrıntılar
Delil sözleşmesinin en kırılgan yönü, kesin delil olarak kararlaştırılan belgenin taraflardan yalnızca birinin denetiminde olmasıdır. Şirket defterlerini elinde tutan ortak, karşı tarafı fiilen ispat imkânından yoksun bırakabilir. Bu nedenle sözleşmede belgenin ibrazının reddi hâlinde hangi sonucun doğacağı da yazılmalıdır. Ayrıca bir hususun mahkemenin resen araştıracağı konulardan olması durumunda tarafların anlaşmasının sınırlı kaldığı unutulmamalıdır.
Uyuşmazlık büyümeden atılacak adımlar
- Ortaklar arası yazışmaları ve toplantı tutanaklarını tarih sırasıyla derleyin.
- Şirketin resmi defterleri ile fiili para akışını karşılaştırın.
- Delil sözleşmesi varsa metnini yeniden okuyup kapsamını netleştirin.
- İhtar ve talep yazışmalarını noter ya da güvenli kanal üzerinden yapın.
Bu yazı yalnızca genel bir çerçeve sunar. Her ortaklık yapısının kendine özgü sözleşme ve kayıt düzeni bulunduğundan, somut uyuşmazlığınızı bir hukuk profesyoneliyle değerlendirmeniz yerinde olur.