Ortaklar arasındaki anlaşmazlıklar, genel kurul kararları, pay devirleri veya yönetim işlemleri üzerinden ilerlerken şirketin fiili durumu hızla değişir. İhtiyati tedbir, bu değişimi dava sonuçlanana kadar dondurmayı amaçlar; ancak tedbir talebi, esas davadan farklı bir ispat mantığına dayanır.
Tedbir Neyi Korur, Neyi Koruyamaz
Tedbirle amaçlanan, hakkın elde edilmesinin önemli ölçüde zorlaşmasını veya tamamen imkânsız hâle gelmesini önlemektir. Bu nedenle talep, şirketin genel işleyişine değil somut bir riske bağlanmalıdır: pay defterine yapılacak bir kayıt, tapu veya sicil değişikliği, banka hesaplarındaki tasarruf yetkisi ya da belirli bir genel kurul gündem maddesi gibi. Geniş ve belirsiz talepler, TTK kapsamındaki uyuşmazlıklarda çoğunlukla ölçülülük gerekçesiyle sınırlandırılır.
Yaklaşık İspatta Hangi Belge İşe Yarar
Tedbir aşamasında tam ispat aranmaz; ancak yaklaşık ispat da beyandan ibaret değildir. Uygulamada ağırlık taşıyan kayıtlar şunlardır:
- Ticaret sicil kayıtları ve tescil edilmiş yönetim kararları
- Pay defteri, ortaklar sözleşmesi ve pay devir belgeleri
- Genel kurul çağrı, gündem ve tutanakları ile hazirun cetveli
- Şirket ile ortak arasındaki cari hesap ve banka hareketleri
- Yönetimin işlem yapmaya hazırlandığını gösteren yazışmalar
Genel Kurul Takvimiyle Yarışan Süreler
Şirketler hukukunda süre riski çoğunlukla takvimden doğar. Bir genel kurul kararının hukuki sonuç doğurmasını engellemek isteyen ortak, karar tarihine bağlı kısa süreli dava haklarını kaçırırsa, elinde yalnızca tazminat talebi kalabilir. Bu nedenle tedbir talebi ile iptal veya butlan iddiasının takvimi tek bir tabloda yürütülmeli; tescil, ilan ve tebliğ tarihleri ayrı sütunlarda izlenmelidir.
Teminat, Karşı Zarar ve Geri Tepme Riski
- Tedbir kararı genellikle teminat karşılığında verilir; teminatın türü ve tutarı nakit akışı planlanarak öngörülmelidir.
- Haksız çıkılması hâlinde karşı tarafın uğradığı zarardan sorumluluk doğabileceği için, talep gereğinden geniş tutulmamalıdır.
- Tedbirin uygulanması için ilgili sicile veya bankalara yazılacak müzekkerelerin takibi ayrıca planlanmalıdır.
- Karar sonrası öngörülen kısa itiraz süresi, hem lehe hem aleyhe senaryo için takvime işlenmelidir.
Ortaklık uyuşmazlıklarında her şirketin sözleşme yapısı ve pay dağılımı farklı sonuç doğurur. Buradaki açıklamalar genel niteliktedir; şirketinize özgü belge setinin ve talep kapsamının bir hukukçuyla birlikte belirlenmesi tavsiye edilir.