Ticari ilişki içindeki taraflar arasında doğan haksız rekabet iddiaları, sözleşmede tahkim şartı bulunduğunda farklı bir mecrada yürür. Burada ilk soru esasa ilişkin değildir: uyuşmazlık gerçekten tahkim şartının kapsamına giriyor mu? Bu denetim atlandığında, aylar süren bir sürecin sonunda yetki itirazıyla karşılaşılabilir. Aşağıda 6102 sayılı TTK ekseninde bir yol haritası sunulmaktadır.
Tahkim Şartının Kapsam Denetimi
- Şartın yalnızca sözleşmeden doğan uyuşmazlıkları mı, yoksa sözleşme ilişkisiyle bağlantılı tüm talepleri mi kapsadığı
- Haksız fiil niteliğindeki taleplerin metinde açıkça yer alıp almadığı
- Sözleşmenin tarafı olmayan şirketlere veya yöneticilere yöneltilen taleplerin durumu
- Tedbir taleplerinin mahkemeden istenmesine imkân tanıyan hükmün bulunup bulunmadığı
- Uygulanacak hukuk ve tahkim yerinin belirlenmiş olması
Haksız Rekabette Delilin Zamana Duyarlılığı
Haksız rekabet iddialarının delilleri hızla kaybolur: internet sayfası değişir, ilan kaldırılır, çalışan cihazı sıfırlanır. Bu nedenle tespit işlemi öncelikli adımdır.
- Yayın, ilan ve karşılaştırmalı reklam içerikleri tarih damgalı biçimde kaydedilir.
- Müşteri kaybı iddiasında satış verileri, sipariş dökümleri ve ayrılan müşterilerle yapılan yazışmalar toplanır.
- Ticari sır iddiasında bilginin gizli tutulduğunu gösteren erişim politikaları ve gizlilik taahhütleri sunulur.
- Eski çalışan üzerinden yürüyen iddialarda iş sözleşmesindeki rekabet yasağı kaydı ve devir tarihleri eşleştirilir.
- Zararın hesabı için karşılaştırmalı dönem verileri hazırlanır; soyut kayıp iddiası hüküm kurmaya elverişli olmaz.
Tedbir ile tahkimin birlikte yürümesi
Tahkim şartı, gecikmesinde sakınca bulunan hâllerde mahkemeden geçici koruma istenmesine kural olarak engel değildir. Yayının durdurulması gibi talepler için beklemek, çoğu zaman zararın kalıcı hâle gelmesine yol açar.
Süre Yönetimi
Haksız rekabetten doğan talepler, öğrenme tarihinden itibaren işleyen zamanaşımı süresine tabidir ve fiilin süreklilik göstermesi bu hesabı değiştirir. Tahkim tarafında ise usul kurallarında ve kurum kurallarında öngörülen cevap, karşı talep ve delil sunma süreleri kesindir; kaçırılan bir adım telafi edilemez. Hakem kararına karşı iptal davası için öngörülen süre de ayrıca takip edilmelidir. TBK kapsamındaki tazminat talepleriyle birleşen dosyalarda süre hesabının her talep için ayrı yapılması gerekir.
Buradaki değerlendirmeler genel çerçeve niteliğindedir. Sözleşme metni, tarafların sıfatı ve fiilin niteliği izlenecek yolu belirlediğinden, tahkim şartı okunmadan adım atılmaması ve hukuki destek alınması önerilir.