Ticari sözleşmelerden doğan uyuşmazlıklarda dosyanın kaderi çoğu kez ilk dilekçeden önce belirlenir. TTK ve 6102 sayılı düzenleme ile TBK'nın birlikte uygulandığı bu alanda, konusu para alacağı olan ticari davalarda arabuluculuğa başvurulmuş olması dava şartıdır. Bu adım atlandığında dava usulden reddedilir ve bu sırada işleyen süreler telafisiz kayba dönüşebilir.
Tacirler Arasında Bildirim Şekli Serbest Değildir
Tacirler arasındaki temerrüt ihtarı, sözleşmenin feshi veya sözleşmeden dönme bildirimleri bakımından kanun belirli şekil şartları öngörür. Sıradan bir elektronik posta, karşı taraf bunu kabul etmediğinde ispat sorunu doğurur. Kayıtlı elektronik posta, noter veya iadeli taahhütlü gönderi tercih edildiğinde hem bildirim hem de tarih tartışmasız hâle gelir.
Muayene ve Ayıp İhbarında Kısa Pencere
Ticari satımlarda alıcının malı muayene etme ve ayıbı bildirme külfeti kısa sürelidir. Bu külfetin yerine getirilmemesi, malın kabul edilmiş sayılması sonucunu doğurur ve sonradan ileri sürülecek tüm ayıp iddialarını etkisiz kılar. Gizli ayıplarda ise sürenin ayıbın ortaya çıktığı andan itibaren işlemeye başlaması, teslim tarihinin tek başına yeterli olmadığını gösterir.
Dava Öncesi Adımların Sırası
- Sözleşme, sipariş formları, teyit yazışmaları ve faturalar kronolojik olarak dizilir.
- Cari hesap ilişkisi varsa mutabakat yazışmaları ve ekstreler ayrıştırılır.
- Şekil şartına uygun ihtar gönderilir, tebliğ belgesi saklanır.
- Alacak para alacağıysa dava şartı arabuluculuk başvurusu yapılır.
- Anlaşmama hâlinde son tutanak tarihinden itibaren dava takvimi kurulur.
Yetki Kaydı ve Görevli Mahkeme
Ticari uyuşmazlıklarda görevli mahkeme kural olarak asliye ticaret mahkemesidir. Sözleşmedeki yetki kaydının geçerliliği ise tarafların sıfatına bağlıdır; tacirler arasında kabul edilen yetki anlaşması, tarafların tacir olmadığı ilişkilerde aynı sonucu doğurmaz. Tahkim şartı bulunan sözleşmelerde ise mahkemeye başvurmadan önce tahkim iradesinin kapsamı incelenmelidir; aksi hâlde açılan dava esasa girilmeden sonuçlanabilir.
Delil Tarafında Öne Çıkanlar
- Ticari defterlerin usulüne uygun tutulması, sahibi lehine delil oluşturabilme koşuludur.
- Teslim ve kabul belgelerinde imza ve tarih eksiği, ifa tartışmasının merkezine oturur.
- Elektronik yazışmalar bütünlük ve zaman damgası ile desteklendiğinde ikna gücü kazanır.
Son Söz
Bu değerlendirme genel niteliktedir ve her ticari ilişkinin kendi dengesi vardır. Sözleşme metninin ayrıntıları ile tarafların ticari teamülü sonucu değiştirebileceğinden, adım atmadan önce dosyanızın hukuki fotoğrafını bir uzmana çıkartmanız yerinde olur.