Ortaklar arasındaki uyuşmazlıklarda zaman, çoğu zaman haklılıktan daha belirleyicidir. Genel kurul kararının uygulanması, payların devri veya şirket malvarlığının elden çıkarılması gerçekleştikten sonra verilen bir hüküm çoğu kez sonuç doğurmaz. 6102 sayılı TTK ve TBK çerçevesinde yürüyen bu süreçte ihtiyati tedbir, esas davanın etkisini koruyan asıl araçtır.
Önce Hangi Yol: İptal mi, Hükümsüzlük mü, Alacak mı?
Genel kurul kararına karşı iptal davası açılabilmesi kanunda öngörülen kısa bir süreye bağlıdır ve bu süre kaçırıldığında karar tartışılamaz hale gelir. Buna karşılık batıl kararlar bakımından farklı bir denetim söz konusudur. Yönetim organının işlemlerinden doğan sorumluluk talepleri ise ayrı bir davanın konusudur. İlk adım, elde edilmek istenen sonucun bu üç yoldan hangisine karşılık geldiğini belirlemektir.
Toplantı öncesinde ve sırasında kayda geçirilmesi gerekenler
- Çağrının usulüne uygun yapılıp yapılmadığı
- Gündeme bağlılık ilkesine aykırılık iddiaları
- Muhalefet şerhinin tutanağa açıkça yazdırılması
- Toplantı ve karar nisabına ilişkin hesap
Muhalefetin tutanağa geçirilmemesi, iptal davasında dava açma ehliyeti tartışmasına yol açabilir; bu nedenle şerh, toplantı bitmeden ve açık ifadelerle yazdırılmalıdır.
İhtiyati Tedbir Talebinin Kurgusu
- Korunması istenen hak somut olarak tanımlanır.
- Tedbir verilmezse ortaya çıkacak zararın telafisinin güçlüğü olgularla açıklanır.
- Talep, ölçülü ve şirketin faaliyetini gereksiz yere durdurmayacak biçimde daraltılır.
- Yaklaşık ispat için sunulan belgeler dilekçede tek tek numaralandırılır.
Aşırı geniş tedbir talepleri reddedilme riski taşır; reddedilen talep ise karşı tarafa hazırlık zamanı kazandırır. Bu nedenle tedbirin kapsamı, korunmak istenen sonuca göre dar tutulmalıdır.
Teminat, İtiraz ve Dava Açma Zorunluluğu
Tedbir kararı genellikle teminat karşılığında verilir ve karşı tarafın bu karara itiraz hakkı bulunur. Dava açılmadan önce alınan tedbirlerde ise kanunda öngörülen süre içinde esas hakkındaki davanın açılması gerekir; aksi halde tedbir kendiliğinden kalkar. Uygulamada en pahalı hata, tedbir alındıktan sonra müzakerelere odaklanılıp bu sürenin gözden kaçırılmasıdır.
Bilgi Alma ve İnceleme Hakkının Kullanılması
Ortağın defter ve belgeleri inceleme talebi, dava stratejisinin bilgi tabanını oluşturur. Talebin yazılı olarak iletilmesi ve reddedilmesi halinde bu ret yazısının saklanması, sonraki aşamada şirketin şeffaf davranmadığı iddiasını somutlaştırır. Bilgi alma engellendiğinde bu durum, tedbir talebinin gerekçelerinden biri olarak da ileri sürülebilir.
Bu açıklamalar genel niteliktedir; şirket türü, esas sözleşme hükümleri ve pay yapısı izlenecek yolu değiştirebileceğinden, genel kurul tarihini takip eden günlerde hukuki değerlendirme almanız süre kaybını önler.