Ortaklar arasındaki uyuşmazlıklarda esas sözleşmede ya da pay sahipleri sözleşmesinde yer alan bir tahkim şartı, uyuşmazlığın nerede çözüleceğini baştan değiştirir. 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun şirketler hukuku hükümleri ile TBK'nın sözleşme hükümleri bu noktada birlikte değerlendirilir. Bu rehber, tahkim şartının kapsamını doğru okumaya, başvuruyu usulüne uygun başlatmaya ve verilen karara karşı başvuru yolunu zamanında kullanmaya odaklanır.
Tahkim Şartı Hangi Uyuşmazlığı Kapsıyor
İlk sorulacak soru, uyuşmazlığın tahkim şartının kapsamına girip girmediğidir. Ortaklar arasındaki alacak ve sözleşmesel talepler ile şirket organlarının işlemlerine ilişkin talepler farklı değerlendirilebilir; bazı uyuşmazlıklar niteliği gereği tahkime elverişli görülmeyebilir. Şart, esas sözleşmede mi yoksa yalnızca ortaklar arası bir sözleşmede mi yer alıyor sorusu da şirketin kendisini bağlayıp bağlamayacağını etkiler.
- Şartın hangi metinde yer aldığı ve kimleri bağladığı
- Kapsam ifadesinin dar mı geniş mi yazıldığı
- Hakem sayısı, seçim usulü ve tahkim yeri
- Uygulanacak usul kuralları ve dilin belirlenmiş olup olmadığı
Yanlış Mecraya Gitmenin Maliyeti
Geçerli bir tahkim şartına rağmen mahkemeye başvurulduğunda, karşı taraf tahkim itirazında bulunabilir ve dava usulden reddedilebilir. Tersi durumda, kapsam dışı bir talep tahkime taşındığında hakem heyetinin yetkisizliği gündeme gelir. Her iki hâlde de kaybedilen aylar boyunca zamanaşımı ve hak düşürücü süreler işlemeye devam eder; bu, şirket uyuşmazlıklarında en pahalı hatalardan biridir.
Tahkim Sürecini Başlatırken
- Tahkim talebi, uyuşmazlığın konusu ve talep sonucu açık biçimde yazılarak bildirilir.
- Hakem seçimi için sözleşmede öngörülen usul ve süreler takip edilir.
- Şirket defterleri, genel kurul ve yönetim kurulu kararları tarih sırasıyla derlenir.
- Geçici hukuki koruma ihtiyacı varsa, bunun hangi mercie sunulacağı baştan belirlenir.
- Masraf ve avans yükümlülükleri takvime bağlanır; ödenmeyen avans süreci durdurabilir.
Karar Sonrası: İptal Davasının Kısa Süresi
Hakem kararına karşı esasa ilişkin genel bir kanun yolu bulunmaz; başvurulabilecek yol, sınırlı sebeplere dayanan iptal davasıdır ve bu davanın süresi kısadır. İptal sebepleri arasında tahkim şartının geçersizliği, hakem heyetinin usulüne uygun oluşmaması ve kararın kapsamı aşması gibi başlıklar yer alır. Bu sebepler yargılama sırasında saklı tutulmadıysa, sonradan ileri sürülmesi güçleşir.
Bu içerik genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Sözleşme metniniz ve şirketin yapısı sonucu doğrudan etkileyeceğinden, uyuşmazlığı hangi mecraya taşıyacağınıza karar vermeden önce hukuki değerlendirme almanız yerinde olur.