Ortaklar arasındaki anlaşmazlıklar çoğu zaman bir kararın alınma biçimiyle başlar ve kısa sürede defterlere, yazışmalara, pay devirlerine yayılır. Bu tür dosyalarda sonucu belirleyen iki teknik unsur vardır: uyuşmazlığın hangi mahkemede görüleceği ve tarafların ispat düzenini önceden nasıl şekillendirdiği.
Kesin Yetkinin Getirdiği Sınır
6102 düzeninde genel kurul kararlarının iptaline ilişkin davalar, şirket merkezinin bulunduğu yerdeki ticaret mahkemesinde görülür. Bu, tarafların iradesiyle değiştirilemeyen bir düzendir; ortaklık sözleşmesine konulan farklı yer kayıtları bu davalarda sonuç doğurmaz. Buna karşılık ortaklar arasındaki sözleşmelerden doğan tazminat istemlerinde TBK ve genel yetki kuralları çerçevesinde farklı bir yer gündeme gelebilir. Aynı ihtilafın iki ayrı mahkemede yürümesi bu yüzden sık görülür.
Üç Aylık Pencere
Genel kurul kararının iptali istemi, karar tarihinden itibaren işleyen kısa bir süreye bağlıdır. Bu süre hak düşürücü niteliktedir; karara muhalefet şerhi koymuş olmak tek başına yeterli değildir, dava süresinde açılmalıdır. Toplantıya katılamayan ortak bakımından çağrının usulüne uygun yapılıp yapılmadığı ayrı bir tartışma yaratır ve bu tartışma dosyanın en erken netleştirilmesi gereken kısmıdır.
Delil Sözleşmesinin İşlevi ve Sınırı
- Hangi belgelerin münhasır delil sayılacağının önceden kararlaştırılması
- Elektronik yazışma ve kurumsal iletişim kanallarının kapsama alınması
- Defter ve kayıtların hangi biçimde ibraz edileceğinin belirlenmesi
- Sözleşmenin, kanunun emredici düzenine aykırı biçimde ispatı imkânsız kılamayacağının gözetilmesi
Ticari Defterlerin Ağırlığı
TTK uygulamasında usulüne uygun tutulan ticari defterler, sahibi lehine de aleyhine de sonuç doğurabilecek bir ispat aracıdır. Bu nedenle dava öncesinde defter kayıtlarının ve dayanak belgelerin uyumlu olup olmadığı kontrol edilmelidir. Kayıtlarla belgeler arasındaki tutarsızlık, iddia haklı olsa bile dosyayı zayıflatır.
Dava Öncesi Aşamanın Takvime Etkisi
Ticari nitelikteki bazı alacak ve tazminat istemlerinde dava açılmadan önce tamamlanması gereken bir aşama bulunur. Bu aşama iptal istemleri bakımından aynı biçimde işlemediğinden, tek bir uyuşmazlıkta iki farklı takvim yürüyebilir. Talepler ayrıştırılmadan hazırlanan bir plan, süresi kısa olan istemin kaybedilmesine yol açar.
Yukarıdaki değerlendirme genel çerçeveyi anlatır; şirket türü, esas sözleşme hükümleri ve karar defterinin içeriği sonucu doğrudan etkiler. Adım atmadan önce belgelerle birlikte ayrıntılı bir inceleme yapılması tavsiye edilir.