Ortaklar arasındaki anlaşmazlık genel kurul kararına, yönetim organının işlemine ya da pay devrine dayanabilir. Talebin niteliği değiştikçe hem başvurulacak mahkeme hem de tanınan süre değişir. TTK ve 6102 düzenlemeleri ile TBK hükümleri, aynı olayda birbirinden farklı iki takvim yaratabilir; ihtiyati tedbir talebi bu takvimlerin en dar olanına göre planlanmalıdır.
Görev ve Yetkinin Ayrı Ayrı Kurulması
Şirketler hukukundan kaynaklanan uyuşmazlıklar mutlak ticari dava niteliğindedir ve asliye ticaret mahkemesinde görülür. Yetki bakımından ise kural, şirket merkezinin bulunduğu yerdir. Ticaret sicilindeki merkez adresi ile fiilen faaliyet gösterilen adres farklıysa, sicil kaydı esas alınır; bu ayrım özellikle şube üzerinden yürütülen ilişkilerde gözden kaçar.
Tedbir Talebini Güçlendiren Unsurlar
İhtiyati tedbir, hakkın elde edilmesinin önemli ölçüde zorlaşacağı ya da gecikme nedeniyle bir sakıncanın doğacağı hallerde verilir. Şirket içi uyuşmazlıkta bu ölçüt somut olarak gösterilmelidir: karar defterine işlenen bir işlemin geri alınamaz sonuç doğurması, payların üçüncü kişiye devri, ticaret siciline tescil edilmek üzere gönderilmiş bir değişiklik gibi.
- Talep konusu tedbirin kapsamı ölçülü biçimde tanımlanmalıdır.
- Şirketin işleyişini bütünüyle durduran istekler çoğu kez ölçüsüz bulunur.
- Teminat yatırma yükümlülüğü baştan bütçelenmelidir.
- Tedbir kararının uygulanması için öngörülen kısa süre takvime alınmalıdır.
Genel Kurul Kararlarında Süre Hassasiyeti
Genel kurul kararının iptali istemi, kanunda öngörülen kısa hak düşürücü süreye tabidir ve bu süre karar tarihinden itibaren işlemeye başlar. Toplantıya katılıp muhalefetini tutanağa geçirtmeyen ortak bakımından dava hakkının kapsamı daralır. Bu nedenle tutanağa geçirilen muhalefet şerhinin metni, sonraki dava dilekçesinin çerçevesini de belirler. Butlan iddiası ise farklı bir rejime tabidir ve süreyle sınırlanmaz; iki iddianın birbirine karıştırılması dilekçelerde sık rastlanan bir hatadır.
Talep Öncesi Belge Seti
- Güncel ticaret sicil gazetesi kayıtları ve son esas sözleşme metni.
- Toplantı çağrısı, hazirun cetveli ve karar tutanağı.
- Pay defteri ile devre ilişkin sözleşme örnekleri.
- Yönetim organı kararlarının tarih sıralı dökümü.
Tedbir Sonrası Asıl Dava
Dava açılmadan alınan tedbir kararı, kanunda gösterilen süre içinde esas dava açılmazsa kendiliğinden ortadan kalkar. Uygulamada tedbir kararının alınmasıyla rahatlayan taraf bu süreyi gözden kaçırabilir; sonuç yalnızca tedbirin kalkması değil, karşı tarafın tazminat talebiyle karşılaşma ihtimalidir.
Bu içerik yol gösterici bir çerçevedir. Şirket türü, esas sözleşme hükümleri ve ortaklık yapısı sonucu değiştirebileceğinden, dosyanızın belgeleriyle birlikte uzman görüşü alınması gerekir.