Genel kurul kararlarına yönelik uyuşmazlıklarda takvim, diğer ticari davalara göre çok daha sıkışıktır. İptal davası için tanınan süre kısa ve hak düşürücü niteliktedir; bu süre geçtiğinde karar, içeriği tartışmalı olsa dahi geçerliliğini korur. Bu rehber, TTK ekseninde mercii, kesin yetki ve süre penceresini ele alır.
İptal mi, butlan mı, yokluk mu?
Talebin adı, dosyanın süre rejimini doğrudan belirler. Kanuna, esas sözleşmeye veya dürüstlük kuralına aykırılık iddiası iptal davasına konu olur ve kısa süreye bağlıdır. Buna karşılık pay sahibinin vazgeçilmez haklarını ortadan kaldıran ya da anonim şirketin temel yapısını bozan kararlar için butlan tespiti gündeme gelir; bu talep süreye bağlı değildir. Süre penceresi kapanmışsa, kararın butlan kapsamında olup olmadığı ayrıca değerlendirilmelidir.
Kesin yetki: şirket merkezi
Genel kurul kararlarının iptali davası, şirket merkezinin bulunduğu yerdeki asliye ticaret mahkemesinde açılır ve bu yetki kural olarak kesin kabul edilir. Pay sahibinin kendi yerleşim yerinde dava açması yetkisizlik sonucunu doğurur ve dosya gönderilene kadar geçen süre, kısa hak düşürücü sürenin işlediği bir dönemde ciddi risk yaratır. Şirket merkezinin dava tarihinden kısa süre önce değiştirilmiş olması hâlinde, ticaret sicilindeki güncel kayıt esas alınır.
Muhalefet şerhi ve dava hakkı
Toplantıda hazır bulunan pay sahibinin dava açabilmesi, kural olarak karara olumsuz oy verip muhalefetini tutanağa geçirmesine bağlıdır. Toplantıya çağrının usulsüz olması, gündemin gereği gibi ilan edilmemesi ya da katılımın engellenmesi gibi hâller ise ayrı bir zemin oluşturur. Bu nedenle toplantı tutanağı, hazır bulunanlar listesi ve çağrı belgeleri dava dosyasının omurgasıdır.
Kararın icrasının geri bırakılması
- Talep, dava dilekçesiyle birlikte ve gecikmeden ileri sürülür.
- Kararın uygulanması hâlinde doğacak telafisi güç zarar somutlaştırılır.
- Sermaye artırımı veya yönetim değişikliği gibi sicile işlenecek kararlarda aciliyet vurgulanır.
- Teminatın türü ve tutarı için hazırlık yapılır.
- Sicil müdürlüğüne bildirim yapılmasına ilişkin talep ayrıca yazılır.
Süre kapanmadan yapılacaklar
Kısa süre içinde tüm belgelerin toplanamayacağı durumlarda, dava süresinde açılıp delillerin sonradan sunulması tercih edilir. Şirketle arasındaki temel ilişki TBK kapsamında ayrı bir tartışma doğuruyorsa, bu talep iptal davasından bağımsız olarak kurgulanmalıdır.
Buradaki açıklamalar genel bilgilendirme niteliğindedir. Toplantı tutanağı ve esas sözleşme incelenmeden dava türü belirlenmemeli, süre kısa olduğundan karar tarihinden hemen sonra hukuki değerlendirme yapılmalıdır.