Ticari dava açmadan önce yapılacak usul hatası, alacağın tahsilini aylarca geciktirir. TTK ve 6102 sayılı Kanun kapsamındaki uyuşmazlıklarda konusu bir miktar paranın ödenmesi olan alacak ve tazminat talepleri bakımından arabuluculuk dava şartıdır. Sözleşme ilişkisinden doğan taleplerde bu şartın hangi kalemleri kapsadığını doğru belirlemek, dosyanın ilk kritik kararıdır.
Dava Şartının Kapsamını Doğru Çizmek
Kapsam ayrımı pratikte şöyle işler:
- Para alacağı ve tazminat talepleri için arabulucuya başvurulmuş olması gerekir.
- Tespit, men, iptal veya sicile ilişkin talepler doğrudan mahkemeye götürülebilir.
- Bir dilekçede hem para hem para dışı talep varsa, para kalemi bakımından şartın yerine getirilmemesi o kalemin usulden reddine yol açar.
- İhtiyati haciz ve ihtiyati tedbir talepleri, dava şartından bağımsız olarak istenebilir.
İhtar ve Temerrüdün Sözleşmedeki Yeri
Ticari ilişkilerde sözleşme, çoğu zaman bildirim usulünü kendisi düzenler. Belirli bir adrese, belirli bir yöntemle yapılması kararlaştırılan bildirimin başka kanaldan yapılması, karşı tarafa geçersizlik itirazı imkânı verir. Bu nedenle ihtarname göndermeden önce sözleşmenin bildirim maddesi, adres değişikliği hükmü ve süre tanıyan düzenlemeleri okunmalıdır. TBK’nın temerrüde ilişkin genel hükümleri, sözleşmedeki özel düzenlemenin ardından devreye girer.
Delil Dosyasını Ticari Defterlerle Kurmak
- Faturaların tebliğ ve itiraz durumunun kayıt altına alınması
- Cari hesap mutabakat yazışmalarının tarih sırasıyla dizilmesi
- Teslim, sevk ve kabul belgelerinin sipariş numaralarıyla eşleştirilmesi
- Ticari defterlerin usulüne uygun tutulup tutulmadığının önceden kontrol edilmesi
- Elektronik yazışmaların bütünlüğünü koruyacak biçimde saklanması
Defterlerin usulüne uygun tutulmaması, kendi lehine delil olarak kullanılmasını engelleyebileceğinden bu kontrol dava öncesine bırakılmamalıdır.
Yetki ve Tahkim Kaydını Atlamamak
Sözleşmede yetkili mahkeme ya da tahkim şartı bulunması hâlinde, doğru merciiye gitmemek zaman kaybının ötesinde sonuç doğurur. Tahkim şartı varsa mahkemede açılan dava, karşı tarafın itirazı üzerine reddedilebilir; bu sırada zamanaşımı işlemeye devam eder. Yabancı unsurlu sözleşmelerde uygulanacak hukuk kaydı da baştan değerlendirilmelidir.
Görüşme Sürecini Verimli Kılan Yaklaşım
Arabuluculuk aşaması, dosyanın sayısal iskeletinin kurulduğu yerdir. Alacak kalemleri anapara, işlemiş faiz ve varsa cezai şart olarak ayrılmadan yapılan görüşmeler sonuçsuz kalır. Anlaşma sağlanamasa bile bu hazırlık, dava dilekçesinin hesap bölümünü hazır hâle getirir.
Bu metin genel bilgilendirme amacıyla kaleme alınmıştır; sözleşmenin türü ve talebin niteliği izlenecek usulü değiştirebilir. Somut uyuşmazlığınızda dava şartının kapsamı için hukuki değerlendirme almanız yerinde olur.