Ticari hayatta haksız rekabet iddiaları çoğu kez hızlı hareket etmeyi gerektirir; çünkü hem ihlalin etkisi büyür hem de dava hakkı zamanla sona erer. TTK ve TBK çerçevesinde yürüyen bu uyuşmazlıklarda taraflar arasındaki sözleşmede yer alan delil kayıtları, ispat düzenini baştan şekillendirir. Bu rehber, delil sözleşmesinin sınırlarını ve süre riskini birlikte ele alır.
Delil Sözleşmesinin Kapsamı ve Sınırı
Taraflar, aralarındaki uyuşmazlıkta belirli delillerle ispat yapılacağını kararlaştırabilirler. Ancak bu serbestlik sınırsız değildir; kesin delil niteliğine ilişkin düzenlemeler ve emredici kurallar dışlanamaz. Sözleşmede yer alan ticari defter, e-posta sunucusu kaydı veya sistem log kayıtlarına ilişkin hükümler, hangi kaydın kim tarafından ve nasıl saklanacağını da belirlemelidir; aksi hâlde hüküm uygulamada işlevsiz kalır.
Süre: Öğrenme ve Fiilin Doğumu
Haksız rekabetten doğan taleplerde dava hakkı, davacının bu hakların doğumunu öğrendiği tarihten itibaren bir yıl ve her hâlde bunların doğumundan itibaren üç yıl geçmekle zamanaşımına uğrar. Süreklilik gösteren ihlallerde öğrenme anının ne zaman gerçekleştiği ayrı bir tartışma konusudur; bu nedenle ihlalin ilk fark edildiği tarihe ilişkin iç yazışma ve rapor kayıtlarının saklanması önemlidir. Fiil aynı zamanda suç oluşturuyorsa ceza zamanaşımının uygulanabileceği hâller ayrıca değerlendirilmelidir.
Tespit ve Tedbir Zamanlaması
- İhlale konu reklam, ambalaj veya web sayfasının değiştirilmeden önce tespiti
- İhtiyati tedbir talebinin, ihlalin devam ettiğini gösteren güncel delille sunulması
- Teminat miktarının işletme bütçesiyle önceden değerlendirilmesi
- Tedbir kararının uygulanması için öngörülen kısa sürenin kaçırılmaması
Dijital Kayıtların Güvenceye Alınması
- Web sayfası ve sosyal medya içeriklerinin tarih bilgisiyle birlikte kaydedilmesi
- Ürün ve fiyat karşılaştırmalarının aynı gün alınmış örneklerle belgelenmesi
- Eski çalışanlar üzerinden müşteri aktarımı iddiasında yazışma ve erişim kayıtlarının derlenmesi
- Elektronik verinin bütünlüğünü gösteren teknik doğrulama yönteminin baştan belirlenmesi
Talep Kalemlerinin Kurulması
Tespit, önleme ve sonuçların ortadan kaldırılması talepleri ile maddi tazminat talebi ayrı ayrı yazılmalıdır. Zarar hesabının güçlük taşıdığı hâllerde kâr kaybına ilişkin verilerin ticari defter ve satış raporlarıyla desteklenmesi, mahkemenin hesap yapabilmesi için gereklidir. Kararın ilanı talebi de dosyanın niteliğine göre değerlendirilmelidir.
Buradaki bilgiler genel niteliktedir; her ticari ilişkinin sözleşme metni ve piyasa koşulları farklıdır. Süreler kısa olduğundan, ihlali fark ettiğiniz anda delil ve süre planınızı bir hukukçuyla birlikte kurmanız yerinde olacaktır.