Ortaklar arasındaki uyuşmazlıklarda hukuki argümanın gücü, çoğu zaman doğru mahkemeye ve doğru sürede taşınamadığı için sonuç doğurmaz. Genel kurul kararlarının iptalinden ortaklıktan çıkarmaya, özel denetçi talebinden sorumluluk davasına kadar her talep farklı bir mercie ve farklı bir takvime bağlıdır. Bu rehber, Türk Ticaret Kanunu ekseninde yetki ve süre eşiğini ele alır.
Yetki Sorusunu En Başta Yanıtlayın
Şirketler hukukundan doğan uyuşmazlıklarda kural olarak şirket merkezinin bulunduğu yer asliye ticaret mahkemesi yetkilidir ve bu yetki kuralı birçok talep bakımından kesindir. Kesin yetki söz konusu olduğunda, esas sözleşmeye konulan farklı bir yetki maddesi veya ortakların anlaşması sonucu değiştirmez. Şirket merkezinin ticaret sicilinde görünen adresi ile fiilen faaliyet gösterilen adresin farklı olduğu hallerde, sicil kaydı esas alınır ve bu ayrıntı dava dilekçesi verilmeden önce sicilden teyit edilmelidir.
Genel Kurul Kararının İptalinde Dar Pencere
Genel kurul kararının iptali talebi, kanunda öngörülen kısa süre içinde açılmadığında karar kesinleşir ve içeriği ne kadar tartışmalı olursa olsun geçerli hale gelir. Bu talep bakımından dava açabilecek kişiler de sınırlıdır; toplantıya katılıp olumsuz oy kullanan ve muhalefetini tutanağa geçirten pay sahibi ile toplantıya çağrılmayan veya gündeme aykırı karar alınması gibi hallerde bulunan pay sahibi arasındaki fark önemlidir. Muhalefet şerhinin tutanağa geçirilmemesi, sonradan telafisi güç bir eksikliktir.
Talebe Göre Değişen Yol Haritası
- Butlan iddiası: Süreye bağlı olmaksızın ileri sürülebilen ağır sakatlık halleri, iptal sebeplerinden ayrı değerlendirilir.
- Yönetim organı sorumluluğu: Şirketin, pay sahibinin ve alacaklının talep hakkı farklı kapsamdadır; zarar kavramı ayrıca kanıtlanır.
- Bilgi alma ve inceleme: Talebin önce genel kurulda ileri sürülmüş olması aranan hallerde, doğrudan mahkemeye gidilmesi reddedilme sebebidir.
- Haklı sebeple fesih: Mahkemenin fesih yerine alternatif çözüme hükmedebileceği ihtimali baştan planlanmalıdır.
Arabuluculuk Şartını Atlamayın
Ticari nitelikteki konusu bir miktar paranın ödenmesi olan alacak ve tazminat talepleri bakımından arabuluculuk dava şartıdır. Buna karşılık iptal talebi gibi bazı istekler bu kapsamda değildir. Aynı dilekçede hem para alacağı hem de iptal talebi ileri sürüldüğünde, dava şartı yerine getirilmemiş kalem usulden reddedilebilir. Bu nedenle talep kalemleri dilekçe yazılmadan önce iki gruba ayrılmalıdır.
Dava Öncesi Belge Seti
- Güncel ticaret sicil kaydı ve esas sözleşmenin son hali
- İlgili genel kurul çağrı belgeleri, hazır bulunanlar listesi ve toplantı tutanağı
- Pay defteri kayıtları ve pay devir belgeleri
- Yönetim kurulu kararlarının tarih sıralı dökümü
- Varsa ortaklar sözleşmesi ve tahkim şartı içeren ekler
Ticari uyuşmazlıklarda usul hatası, esasa ilişkin haklılığı görünmez kılar. Yukarıdaki başlıklar genel bilgi amaçlıdır; şirketinizin sicil bilgileri ve tutanaklarınız üzerinden yapılacak bireysel bir değerlendirme almadan dava yoluna gitmemeniz uygun olur.