Ortaklar arasındaki uyuşmazlıklarda uyuşmazlığın hangi merci önünde çözüleceği, esasa ilişkin tartışmadan önce netleştirilmesi gereken bir sorudur. TTK, TBK ve 6102 sayılı Kanunun kurduğu düzende esas sözleşmede ya da ortaklar sözleşmesinde yer alan tahkim şartı, mahkeme yolunu kapatabilir; ancak bu sonucun doğması, itirazın zamanında ve doğru biçimde ileri sürülmesine bağlıdır.
Tahkim Şartının Kapsamını Belirlemek
Her tahkim şartı her uyuşmazlığı kapsamaz. Şartın ortaklar arasındaki ilişkileri mi, şirketle ortak arasındaki ilişkileri mi yoksa yönetim organı üyelerinin sorumluluğunu mu kapsadığı metinden çıkarılmalıdır. Genel kurul kararlarının iptali gibi şirketin tüm pay sahiplerini etkileyen taleplerde tahkimin uygulanabilirliği ayrıca değerlendirilir. Şartın hangi tahkim kurallarına atıf yaptığı, hakem sayısı ve tahkim yeri de aynı aşamada tespit edilmelidir.
İlk İtiraz Olarak Süresinde İleri Sürme
Tahkim itirazı, davaya cevap aşamasında ve süresi içinde ileri sürülmezse bu haktan vazgeçilmiş sayılabilir. Bu, uygulamada en pahalıya mal olan usul hatalarından biridir: geçerli bir tahkim şartı bulunmasına rağmen süresinde itiraz etmeyen taraf, tahkimin sağladığı gizlilik ve uzmanlık avantajını kaybeder. Aynı şekilde tahkim yoluna gidilen dosyalarda hakem kararına karşı iptal davası için öngörülen süre de kısadır ve bu sürenin kaçırılması kararı tartışılmaz hâle getirir.
Uyuşmazlık Türüne Göre Süre Duyarlılığı
- Genel kurul kararlarının iptali talepleri, karar tarihine bağlı sınırlı bir süre içinde ileri sürülür.
- Yönetim organı üyelerinin sorumluluğuna ilişkin talepler zarar ve sorumlunun öğrenilmesine bağlıdır.
- Özel denetçi atanması ve bilgi alma taleplerinin genel kurul gündemiyle bağlantısı gözetilmelidir.
- Ortaklıktan çıkma ve çıkarma taleplerinde haklı sebebin doğduğu tarih önem taşır.
- Pay devri kısıtlamalarına aykırılık iddialarında devrin öğrenildiği tarih kaydedilmelidir.
Dosya Hazırlığında Toplanacak Kayıtlar
- Esas sözleşme, ortaklar sözleşmesi ve tüm tadil metinleri
- Genel kurul ve yönetim organı karar defterlerinin ilgili sayfaları
- Pay defteri kayıtları ve devir belgeleri
- Finansal tablolar, denetim raporları ve varsa bağımsız denetçi görüşleri
- Ortaklar arasındaki yazışmalar ve toplantı çağrı belgeleri
Ortaklık uyuşmazlıklarında yol seçimi, çoğu zaman esasa ilişkin argümanlardan daha belirleyici olur. Bu metin genel bilgi sunar; şirketinizin sözleşme metinlerini ve süreleri bir hukukçuyla birlikte incelemeniz uygun olacaktır.